Dział: Praktyka kliniczna

Trądzik ropowiczy jest jedną z najcięższych postaci trądziku zwyczajnego, charakteryzującą się obecnością głębokich zmian zapalnych i wysokim ryzykiem bliznowacenia. W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na rolę mechanizmów immunologicznych i autozapalnych w patogenezie ciężkich postaci trądziku. 
Ciężkie postacie trądziku mogą współwystępować z piodermią zgorzelinową, hidradenitis suppurativa, przewlekłymi bólami kostno-stawowymi lub zapaleniem stawów i stanowić element obrazu klinicznego zespołów autozapalnych, takich jak SAPHO, PAPA, PASH oraz ich warianty: PAPASH, PsAPASH i PASS. Schorzenia te łączy przewlekła aktywacja odporności wrodzonej i nadmierna odpowiedź zapalna. 
Trądzik ropowiczy współwystępujący z powyższymi schorzeniami powinien skłaniać do poszerzenia diagnostyki. Wczesne rozpoznanie zespołów autozapalnych umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia oraz wymaga ścisłej współpracy dermatologów, reumatologów i innych specjalistów.

Łuszczyca jest przewlekłą, ogólnoustrojową chorobą zapalną, która istotnie obniża jakość życia pacjentów oraz wiąże się ze zwiększonym ryzykiem licznych chorób współistniejących, w tym łuszczycowego zapalenia stawów, zespołu metabolicznego i powikłań sercowo-naczyniowych. Postęp w zrozumieniu immunopatogenezy choroby umożliwił opracowanie terapii biologicznych ukierunkowanych na kluczowe cytokiny zapalne, w tym interleukinę 23 (IL-23). 
Guselkumab, będący w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym skierowanym przeciwko podjednostce p19 IL-23, stanowi obecnie jedną z najważniejszych opcji terapeutycznych u pacjentów z umiarkowaną i ciężką postacią łuszczycy plackowatej oraz aktywnym łuszczycowym zapaleniem stawów. 
Celem pracy jest analiza aktualnych danych dotyczących skuteczności, bezpieczeństwa oraz praktycznych aspektów stosowania guselkumabu. Wyniki randomizowanych badań III fazy (VOYAGE 1, VOYAGE 2, NAVIGATE, ECLIPSE) oraz badań typu real-world evidence potwierdzają wysoką skuteczność leku, wyrażoną wysokimi odsetkami odpowiedzi PASI-90 i PASI-100, trwałością efektu terapeutycznego oraz poprawą jakości życia pacjentów. Wykazano także skuteczność guselkumabu u pacjentów po niepowodzeniu wcześniejszych terapii biologicznych oraz w leczeniu zmian zlokalizowanych w tzw. miejscach szczególnych. Lek charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa i wysokim wskaźnikiem przetrwania terapii. Dostępne dane wskazują, że guselkumab jest skuteczną i bezpieczną opcją długoterminowego leczenia łuszczycy, umożliwiającą realizację strategii terapii zindywidualizowanej, uwzględniającej fenotyp kliniczny choroby, choroby współistniejące oraz wcześniejszą odpowiedź terapeutyczną pacjenta. 

Jedną z najczęstszych przewlekłych dermatoz zapalnych wieku dziecięcego jest atopowe zapalenie skóry (AZS). Charakteryzuje się ono złożoną etiopatogenezą, która obejmuje zaburzenia bariery naskórkowej, predyspozycje genetyczne, dysregulację odpowiedzi immunologicznej, nieprawidłowości mikrobiomu skóry oraz wpływ czynników środowiskowych. AZS jest szczególnym wyzwaniem klinicznym w przypadku dzieci, ponieważ wpływa również na sen, rozwój emocjonalny, funkcjonowanie w szkole, z rówieśnikami oraz jakość życia całej rodziny. 
Podstawowe leczenie skupia się na edukacji pacjenta i opiekunów, sumiennej, regularnej emolientoterapii, leczeniu miejscowym oraz unikaniu czynników zaostrzających. U części pacjentów konieczne jest włączenie leczenia ogólnego. 
Postęp w poznaniu immunopatogenezy AZS, w szczególności roli zapalenia typu 2, zależnego od interleukiny 4 i 13, umożliwił rozwój terapii celowanych. Jednym z najlepiej udokumentowanych leków biologicznych jest dupilumab, który jest przeciwciałem monoklonalnym blokującym podjednostkę α receptora dla IL-4 i hamuje sygnalizację zarówno IL-4, jak i IL-13. Wyniki badań klinicznych wskazują na jego skuteczność w redukcji nasilenia zmian skórnych, świądu i poprawie jakości życia pacjentów. 

Nawracająca opryszczka wargowa jest częstą infekcją wywoływaną głównie przez wirusa HSV-1, 
który po zakażeniu pierwotnym pozostaje w stanie latencji w zwojach czuciowych i może okresowo ulegać reaktywacji. Nawroty są prowokowane m.in. przez stres, ekspozycję na promieniowanie UV, infekcje, zabiegi stomatologiczne oraz immunosupresję. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoczęcie leczenia przeciwwirusowego, najlepiej w fazie prodromalnej. W terapii stosuje się leczenie miejscowe oraz doustne analogi nukleozydów, przede wszystkim acyklowir, walacyklowir i famcyklowir. Acyklowir pozostaje dobrze poznanym i szeroko dostępnym lekiem przeciwwirusowym. Standardowe leczenie zakażeń HSV 
u dorosłych obejmuje zwykle acyklowir 200 mg 5 razy na dobę przez 5 dni, natomiast dawka 400 mg ma szczególne znaczenie w terapii supresyjnej nawrotów HSV. Leczenie powinno być indywidualizowane w zależności od częstości nawrotów, nasilenia objawów oraz wpływu choroby na jakość życia pacjenta.

Trądzik pospolity jest przewlekłą, zapalną dermatozą jednostki łojowo-włosowej, której patogeneza obejmuje nadmierne wydzielanie sebum pod wpływem hormonów androgenowych i stresowych, zaburzenia keratynizacji ujść mieszków włosowych i kolonizację przez Cutibacterium acnes. Choroba manifestuje się wykwitami niezapalnymi (zaskórnikami, mikrozaskórnikami) i zapalnymi (grudkami, krostami, guzkami, torbielami), lokalizującymi się głównie na twarzy, plecach i klatce piersiowej. 
Trądzik dotyczy ok. 90% populacji na różnych etapach życia. Leczenie trądziku powinno być wielopoziomowe, uwzględniające pielęgnację dermokosmetykami z substancjami keratolitycznymi, przeciwzapalnymi oraz innowacyjnymi formułami probiotycznymi. Probiotyki do stosowania miejscowego stanowią długo wyczekiwaną nową opcję w leczeniu miejscowym trądziku – wpływają na przywrócenie zaburzonej równowagi mikrobiomu skóry w przebiegu tej dermatozy.

Świerzbiączka guzkowa to przewlekła choroba zapalna skóry, w której dominują silny, uporczywy świąd oraz zmiany skórne o charakterze guzków. Choroba znacząco obniża jakość życia, wpływając na sen, funkcjonowanie społeczne i pracę zawodową. Choroba najczęściej dotyczy osób w średnim wieku, częściej kobiet i może współwystępować z innymi schorzeniami. Leczenie jest trudne i wymaga indywidualnego podejścia, ponieważ standardowe terapie nie zawsze przynoszą satysfakcjonującą poprawę. W ostatnich latach pojawiły się nowe możliwości terapeutyczne, w tym leczenie biologiczne dupilumabem, które daje szansę na skuteczniejszą kontrolę objawów.

Mikrobiota ludzka to wyspecjalizowana wspólnota mikroorganizmów, która stanowi fundament utrzymania homeostazy organizmu człowieka, także w kontekście zdrowia skóry. Niniejszy artykuł ma na celu podsumowanie najważniejszych informacji na temat mikrobiomu jelitowego i skórnego, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia tych dwóch ekosystemów w atopowym zapaleniu skóry (AZS). Analizy porównawcze mikrobiomu osób z AZS i osób zdrowych, choć często sprzeczne i trudne do interpretacji, rzucają nowe światło na patomechanizm tej dermatozy i mogą być punktem wyjścia do opracowania nowych protokołów terapeutycznych wspierających tradycyjne leczenie AZS. W artykule podkreślono znaczenie zaburzeń integralności bariery naskórkowo-skórnej oraz bariery jelitowej jako cech nierozerwalnie związanych ze zmianami w obrębie mikrobiomu skórnego i jelitowego, które wymagają jednoczesnego zaopiekowania. Przedstawiono wybrane metody interwencyjne ukierunkowane na przywrócenie równowagi mikrobiologicznej i funkcjonalności komórek barierowych. Z uwagi na złożoność omawianego zagadnienia należy podkreślić, że artykuł przedstawia jedynie esencję problematyki dysbiozy skórnej i jelitowej w przebiegu AZS.

Tralokinumab jest w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym klasy IgG4, swoiście wiążącym interleukinę 13 (IL-13), która odgrywa kluczową rolę w patogenezie atopowego zapalenia skóry poprzez modulację odpowiedzi typu 2, zaburzenie funkcji bariery naskórkowej oraz indukcję świądu. Selektywna neutralizacja IL-13 prowadzi do zahamowania kaskady zapalnej zależnej od cytokin Th2, co przekłada się na zmniejszenie nasilenia objawów klinicznych choroby. W randomizowanych, podwójnie zaślepionych badaniach klinicznych III fazy wykazano, że tralokinumab istotnie statystycznie zwiększa odsetek pacjentów osiągających odpowiedź terapeutyczną ocenianą według wskaźników IGA 0/1 oraz EASI-75 w porównaniu z placebo. Leczenie wiązało się również ze znamiennym zmniejszeniem nasilenia świądu (ocenianego w skali NRS) oraz poprawą jakości życia mierzoną kwestionariuszem DLQI. Dane z badań przedłużonych wskazują na utrzymanie odpowiedzi klinicznej w długoterminowej obserwacji, przy stabilnym i przewidywalnym profilu bezpieczeństwa. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmowały reakcje w miejscu podania oraz zapalenie spojówek, przy ogólnie niskim odsetku zdarzeń prowadzących do przerwania terapii. Aktualne rekomendacje terapeutyczne uwzględniają tralokinumab jako jedną z opcji leczenia biologicznego u młodzieży powyżej 12 lat i u dorosłych pacjentów z atopowym zapaleniem skóry w postaci umiarkowanej do ciężkiej, kwalifikujących się do terapii ogólnoustrojowej, z uwzględnieniem fenotypu choroby, chorób współistniejących oraz indywidualnej odpowiedzi na wcześniejsze leczenie.