Dział: Praktyka kliniczna

Ektoina to substancja naturalna, wytwarzana przez mikroorganizmy ekstremofilne w celu ochrony komórek przed niekorzystnymi wpływami środowiska, coraz szerzej stosowana w medycynie, w tym w dermatologii. Stanowi ona korzystną alternatywę w leczeniu podstawowym oraz jako środek stosowany dodatkowo w celu zwiększenia skuteczności leczenia farmakologicznego zapalnych chorób skóry u niemowląt, dzieci i osób dorosłych. Jej atutem jest bardzo dobra tolerancja i bezpieczeństwo stosowania. 
Artykuł ma na celu przedstawienie możliwego zastosowania ektoiny w profilaktyce i wsparciu leczenia dermatoz różnego pochodzenia. 

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną o charakterze ogólnoustrojowym, charakteryzującą się przyspieszoną proliferacją komórek naskórka, która prowadzi do powstania typowych wykwitów pokrytych srebrzystobiałą łuską. Zdecydowana większość zmian chorobowych (75%) jest klasyfikowana jako łagodna, obejmuje mniej niż 3–5% powierzchni ciała i zazwyczaj ustępuje pod wpływem zastosowanego leczenia miejscowego. Leczenie łuszczycy ma charakter złożony, a za główne założenia terapii uznaje się minimalizowanie objawów, ograniczenie stanu zapalnego i poprawę jakości życia pacjenta. 
W niniejszym artykule omówiono wybrane aspekty terapii miejscowej, ze szczególnym uwzględnieniem preparatu złożonego zawierającego betametazon i kalcypotriol. 

W artykule omówiono rolę mikrobiomu człowieka w kontekście jego wpływu na choroby dermatologiczne i ogólną kondycję skóry. Przedstawiono związek pomiędzy chorobami skóry a zaburzeniami w mikrobiomie skórnym, ze szczególnym uwzględnieniem trądziku pospolitego, AZS, łuszczycy, trądziku różowatego i ŁZS. Pamiętając o istnieniu osi jelito–skóra, także w kontekście interakcji pomiędzy mikroorganizmami tworzącymi dany mikrobiom, w pracy zebrano także najważniejsze informacje na temat dysbiozy jelitowej stwierdzanej w przebiegu licznych chorób dermatologicznych. Zwrócono również uwagę, jak proces starzenia wpływa na kondycję mikrobiomu skórnego. Przedstawiono potencjalne ścieżki terapeutyczne oparte na potencjale probiotycznym drobnoustrojów, związane z problemami dermatologicznymi. Z uwagi na złożoność omawianego zagadnienia należy podkreślić, że artykuł, przedstawiając najbardziej kluczowe i najlepiej udokumentowane obserwacje, ukazuje jedynie zarys problematyki mikrobiomu i idei probiozy w chorobach skóry.

Trądzik różowaty jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry, dotykającą najczęściej kobiety  w średnim wieku. Objawia się występowaniem nawracających zmian o charakterze rumienia, napadowego zaczerwienienia, teleangiektazji, grudek oraz krost. Obszary dotknięte chorobą to czoło, policzki, nos, podbródek – tzw. środkowa część twarzy. Unikanie czynników wyzwalających, fotoprotekcja oraz prawidłowa pielęgnacja skóry stanowią podstawę zaleceń. 
U większości pacjentów jako leczenie pierwszego rzutu najczęściej są wybierane terapie miejscowe. Jednym ze stosowanych leków jest iwermektyna – działa przeciwzapalne i zwalcza roztocza z rodzaju Demodex. Preparat nakłada się na wszystkie obszary raz dziennie przez trzy–cztery miesiące. Po ustąpieniu objawów można kontynuować stosowanie leku w terapii proaktywnej, by zapobiec nawrotom i wydłużyć czas remisji. W przypadku cięższego przebiegu włącza się leczenie ogólne z wykorzystaniem antybiotyków i izotretynoiny. 
Zmiany skórne w przebiegu trądziku różowatego mogą prowadzić do obniżenia jakości życia pacjentów, dlatego istotna jest edukacja chorego oraz skuteczne, zindywidualizowane leczenie. 
Celem artykułu jest przypomnienie najważniejszych informacji dotyczących choroby oraz przedstawienie możliwości terapii miejscowej, ze szczególnym uwzględnieniem iwermektyny. 

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (AKZS) to jedna z częściej obserwowanych dermatoz w codziennej praktyce lekarskiej. Według statystyk dotyczy ok. 20% populacji europejskiej. Głównymi czynnikami ryzyka wystąpienia AKZS są wywiad atopowy i suchość skóry. U 30% osób choroba przechodzi w postać przewlekłą. Złotym standardem w diagnostyce AKZS są testy płatkowe. Leczenie obejmuje stosowanie miejscowych leków o działaniu przeciwzapalnym, a w nasilonych postaciach choroby – o działaniu ogólnoustrojowym. Dobranie odpowiednich emolientów do mycia i nawilżania skóry istotnie wspomaga leczenie AKZS. 

Ektoina, jako naturalny osmoprotektant bakterii ekstremofilnych, wspiera terapię dermatoz zapalnych poprzez stabilizację otoczki wodnej białek i błon komórkowych, zmniejszenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) oraz łagodzenie odpowiedzi zapalnej. Klinicznie przekłada się to na złagodzenie suchości, świądu i rumienia oraz zwiększenie tolerancji skóry na czynniki drażniące. Najmocniejsze dane dotyczą jej stosowania w przypadku atopowego zapalenia skóry, gdzie odgrywa ona rolę zarówno w pielęgnacji bazowej, jak i w zaostrzeniach poprzez obniżenie TEWL i redukcję objawów. W przypadku wyprysku kontaktowego ogranicza wpływ surfaktantów, a w terapii retinoidami miejscowymi poprawia jej tolerancję. Ponadto w okresie okołozabiegowym (np. po laserze CO2) przyspiesza normalizację parametrów bariery naskórkowej. Liczne badania potwierdzają, że ektoina jest dobrym wyborem w przypadku uzupełnienia leczenia przeciwzapalnego. 

Mupirocyna, określana także jako kwas pseudomonowy A, to antybiotyk miejscowy, szeroko wykorzystywany w lecznictwie dermatologicznym, dostępny w mikronizowanej formie wapniowej w postaci maści lub kremu o stężeniach 2%. Stanowi produkt fermentacji Pseudomonas fluorescens i w zależności od stężenia wykazuje działanie bakteriobójcze lub bakteriostatyczne. Spektrum terapeutyczne mupirocyny obejmuje patogeny Gram-dodatnie, gronkowce i paciorkowce, stanowiące najczęstsze czynniki etiologiczne infekcji skórnych, a także niektóre bakterie Gram-ujemne. Lek posiada wysoki profil bezpieczeństwa, może być stosowany już od pierwszych dni życia. W niniejszym artykule omówiono zastosowanie mupirocyny ze szczególnym uwzględnieniem infekcji błon śluzowych.

Trądzik zwyczajny (acne vulgaris) jest jedną z najczęstszych dermatoz zapalnych, dotykającą zarówno młodzież, jak i osoby dorosłe, istotnie wpływającą na jakość życia pacjentów. Patogeneza choroby jest wieloczynnikowa i obejmuje nadmierną produkcję łoju, zaburzenia rogowacenia ujść mieszków włosowo-łojowych, kolonizację Cutibacterium acnes oraz reakcję zapalną. Leczenie miejscowe stanowi podstawową formę terapii w łagodnych i umiarkowanych postaciach trądziku. Szczególne znaczenie mają retinoidy i nadtlenek benzoilu, które poprzez działanie komedolityczne, keratolityczne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne pozwalają na skuteczną kontrolę choroby. Antybiotyki miejscowe powinny być stosowane krótkotrwale i wyłącznie w terapii skojarzonej. Kluczową rolę odgrywa edukacja pacjenta dotycząca zasad aplikacji, pielęgnacji skóry i możliwych działań niepożądanych, co zwiększa adherence i skuteczność terapii. Uwzględnienie aspektów ekonomicznych oraz prostoty schematów leczenia sprzyja długoterminowej skuteczności i poprawie jakości życia chorych.