Leczenie łysienia androgenowego u mężczyzn

Wstęp 

Łysienie androgenowe (ang. androgenetic alopecia – AGA) to genetycznie i hormonalnie uwarunkowane zaburzenie, charakteryzujące się postępującym wypadaniem włosów z miniaturyzacją mieszków włosowych, co skutkuje przerzedzeniem włosów w okolicach czołowej i ciemieniowej, a w niektórych przypadkach całkowitym wyłysieniem tych okolic skóry głowy. Pacjenci z objawami AGA mają zmniejszony stosunek liczby włosów terminalnych do liczby włosów meszkowych – u zdrowych osób powinien on wynosić ok. 4:1 [1, 2]. Choć AGA nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, to może znacząco wpływać na samopoczucie pacjentów dotkniętych tym schorzeniem, jako że utrata włosów wpływa na samoocenę i poczucie własnej atrakcyjności [3]. 
Do oceny stopnia zaawansowania łysienia typu androgenowego u mężczyzn (ang. male-androgenetic alopecia – MAGA) stosuje się klasyfikację Hamiltona–Norwooda przedstawioną w tabeli 1. Z kolei u kobiet stopień zaawansowania łysienia androgenowego (ang. female-androgenetic alopecia – FAGA) ocenia klasyfikacja Ludwiga. MAGA i FAGA różnią się między sobą innym obrazem klinicznym – u mężczyzn dominuje utrata włosów w okolicy kątów skroniowych, cofanie się linii włosów w obrębie czoła i przerzedzenie włosów w okolicy wierzchołka głowy, natomiast u kobiet obserwuje się zwykle przerzedzenie włosów w okolicach czołowej i skroniowej (tzw. typ Ludwiga) lub w centralnej części okolicy czołowej (tzw. typ Olsena, z charakterystycznym objawem choinki – ang. Christmas tree pattern) [1, 2]. 
Bardzo przydatnym narzędziem do oceny stopnia zaawansowania AGA oraz różnicowania go z innymi postaciami łysienia jest trichoskopia. Wstępnie można ją wykonać nawet za pomocą zwykłego dermatoskopu. Choć cechy łysienia androgenowego dermatolog zauważy w badaniu przedmiotowym bez użycia specjalistycznego sprzętu, to trichoskopia stanowi obecnie standard w diagnostyce tego schorzenia. W zależności od modelu urządzenia w powiększeniu od 20-krotnego (dermatoskop) do 1000-krotnego (wideodermatoskop) można precyzyjnie ocenić rodzaj i skalę zaburzeń w obrębie owłosionej skóry głowy. W dużym przeglądzie piśmiennictwa Kuczary i wsp. [4] wykazano, że typowe dla łysienia androgenowego są występujące w obrazie dermatoskopowym:

• różnice w grubości łodygi włosa – te wynoszące 20% u mężczyzn i 10% u kobiet uznano za kryterium diagnostyczne AGA,
• obecność włosów meszkowych (ang. vellus hair),
• przebarwienia okołomieszkowe (ang. peripilar sign).

Z kolei cechy typu objaw plastra miodu (ang. honeycomb pattern) lub białe i żółte kropki (ang. white and yellow dots) uznano za obserwowane, ale mniej przydatne wykładniki AGA [2, 4].
Trichoskopia pomaga szybko i skutecznie zróżnicować AGA z innymi formami łysienia, takimi jak:

• łysienie plackowate typu incognito (nie powstają charakterystyczne plackowate ogniska wyłysienia),
• niepohamowane wyrywanie włosów (łac. trichotillomania; gdy pacjent wyrywa sobie włosy z okolicy czołowo-ciemieniowej),
• różne odmiany łysienia bliznowaciejącego (mogącego imitować łysienie androgenowe lub z nim współwystępować) [5].

Biopsja skóry owłosionej głowy nie jest wymagana do potwierdzenia rozpoznania AGA. Tak jak wspomniano wyżej, decyduje obraz kliniczny i trichoskopowy...