Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiadomości dermatologiczne

27 marca 2019

NR 2 (Marzec 2019)

Trądzik pospolity – najczęstsza dermatoza osób młodych

0 83

Trądzik zwykły jest jedną z najczęstszych chorób skóry. Występuje głównie u ludzi młodych, dotyczy ok. 80% osób w tej grupie wiekowej. Zmiany chorobowe mogą utrzymywać się nawet do 30.–40. roku życia. W obrazie klinicznym występują zaskórniki (otwarte i zamknięte), grudki, krosty, guzki, a w niektórych przypadkach przebarwienia pozapalne i blizny. Trądzik pospolity jest przewlekłym schorzeniem zapalnym ludzkich jednostek włosowo-łojowych. Etiopatogeneza choroby jest wieloczynnikowa. Wyróżnia się cztery główne czynniki prowadzące do rozwoju zmian skórnych: rozwój reakcji zapalnej, odgrywający kluczową rolę, nadmierna produkcja łoju i łojotok, hiperkeratoza przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych oraz obecność Cutibacterium acnes. Leczenie obejmuje terapię miejscową i ogólną. Jedyną grupą leków, która oddziałuje na wszystkie czynniki etiologiczne trądziku, są retinoidy.

Trądzik pospolity (acne vulgaris) to przewlekła choroba zapalna jednostek włosowo-łojowych, która klinicznie charakteryzuje się obecnością wykwitów niezapalnych (zaskórników otwartych i zamkniętych) oraz zapalnych (grudek i krost) – z różnym nasileniem bliznowacenia oraz zazwyczaj wzmożonym wydzielaniem łoju [1]. Mechanizmy patofizjologiczne tej jednostki chorobowej polegają na hiperproliferacji komórek ujścia mieszka włosowego, tworzeniu się w jego obrębie mikrozaskórnika, nadprodukcji i gromadzeniu się wydzieliny łojowej w obrębie mieszka, co stwarza warunki dla namnażania się bakterii z gatunku Propionibacterium acnes oraz tworzenia się stanu zapalnego przy udziale czynników chemotaktycznych i komórek układu immunologicznego [1, 2]. W ostatnich latach zwrócono uwagę na wyższość procesów zapalnych w tworzeniu się wykwitów pierwotnych nad pozostałymi opisanymi wyżej zjawiskami [3–5].
Ze względu na występowanie zmian na skórze twarzy i fakt, że schorzenie dotyczy najczęściej osób młodych – często nastoletnich – podkreśla się, że trądzik wywiera duży wpływ na psychikę osób dotkniętych tą chorobą. Trądzik może negatywnie wpływać na jakość życia i samoocenę chorych, a także zwiększa u nich ryzyko wystąpienia depresji i lęku. Choroba sprawia, że młoda osoba różni się od swoich rówieśników, co często jest powodem jej wiktymizacji. Jednocześnie podkreśla się, że trądzik coraz częściej występuje u osób dorosłych, utrzymując się nawet do czwartej dekady życia lub przez całe życie [6–8].

Epidemiologia

W praktyce klinicznej trądzik pospolity jest jedną z najczęściej spotykanych chorób skóry. Pojawia się w okresie pokwitania i dotyczy głównie osób młodych. Występuje u ok. 80% osób w wieku 11–30 lat, a u blisko 100% w wieku 15–17 lat – w tym jako umiarkowany bądź ciężki w 15–20% przypadków. Coraz więcej badań epidemiologicznych podaje dane dotyczące występowania choroby wśród populacji osób dorosłych – 64% w przedziale wiekowym 20–29 lat oraz 43% wśród osób w wieku 30–39 lat. Ponadto 3% mężczyzn i 5% kobiet wykazuje średnio nasilone zmiany trądzikowe powyżej 40. roku życia [9]. Oszacowanie częstości występowania trądziku pospolitego nie jest łatwym zadaniem ze względu na niejednolite definicje choroby, w szczególności dotyczące stopnia jej nasilenia, co sprawia, że dane różnią się w zależności od sposobu i miejsca prowadzenia badań. W populacji światowej szacuje się jego występowanie na 9,4%, co plasuje go wśród dziesięciu najczęściej występujących chorób na świecie. Choć nie istnieje predylekcja występowania co do płci, to jednak – zazwyczaj – cięższe klinicznie postaci obserwuje się u mężczyzn. Prawdopodobnie jest to związane z większym stężeniem androgenów w surowicy krwi osób tej płci. Część analiz epidemiologicznych notuje bardziej powszechne występowanie tej choroby u ludzi zamieszkujących kraje wysokorozwinięte i wśród przedstawicieli rasy kaukaskiej. U czarnoskórych pacjentów częściej obserwuje się specyficzne postaci trądziku – jak trądzik kosmetyczny – oraz powstawanie trwałych przebarwień pozapalnych [1, 2, 7].

Etiopatogeneza

Zidentyfikowanych czynników etiologicznych, warunkujących wystąpienie trądziku pospolitego, jest wiele. Klasyczny pogląd na proces powstawania wykwitów chorobowych przedstawia zapoczątkowanie zmian przez hiperproliferację komórek nabłonka wyściełających ujścia mieszków włosowych i ich złuszczanie do wnętrza kanału mieszka – jest to tzw. keratynizacja wewnątrzmieszkowa – co powoduje formowanie się mikrozaskórników blokujących ujście mieszka. Stworzone warunki sprzyjają kolonizacji bakteryjnej w gruczołach łojowych przez maczugowce beztlenowe z gatunku Cutibacterium acnes (poprzednie nazewnictwo: Propionibacterium acnes). Drobnoustroje te wytwarzają czynniki prozapalne w postaci enzymów modyfikujących skład wydzieliny łojowej oraz czynniki chemotaktyczne dla komórek układu immunologicznego wytwarzających liczne cytokiny prozapalne, ponadto aktywują dopełniacz i wrodzoną odpowiedź immunologiczną typu komórkowego poprzez receptory TLR (toll-like receptor) [3, 10].

Hiperkeratynizacja wewnątrzmieszkowa
Mikrozaskórnik – będący wykwitem pierwotnym trądziku – to niewidoczny gołym okiem mieszek włosowy z ujściem zablokowanym przeszkodą uniemożliwiającą odpływ wydzieliny łojowej na powierzchnię skóry. Jest efektem wewnątrzmieszkowej hiperproliferacji i hiperkeratynizacji komórek wyściełających wnętrze jednostek włosowo-łojowych [11].
Pełna etiologia hiperkeratynizacji wewnątrzmieszkowej nie jest do końca poznana. 
Prawdopodobną przyczyną jest działanie drażniące składników łoju oraz czynników bakteryjnych na ściany mieszka włosowego, niedobór kwasu linolowego oraz nadmierne stężenie androgenów zaburzające prawidłową keratynizację komórek. Nasilenie keratynizacji obserwuje się pod wpływem czynników prozapalnych, takich jak interleukina-1 (IL-1), która na drodze autokrynnej pobudza keratynocyty, indukując ekspresję keratyny K16, będącej markerem proliferacji keratynocytów [4, 12]. Na zwiększenie stężenia prozapalnej IL-1 mają ponadto wpływ aktywność P. acnes przez pobudzanie receptorów TLR oraz czynnik transkrypcyjny stymulowany oksydacją skwalenu, wchodzącego w skład wydzieliny łojowej gruczołów łojowych (ryc. 1) [5, 13].

Ryc. 1. Schemat procesu hiperkeratynizacji wewnątrzmieszkowej

Gruczoły łojowe i łój 
Gruczoły łojowe to wytwory naskórka zbudowane ze specyficznie zmodyfikowanych keratynocytów – sebocytów. Mają one budowę zrazikową i są ściśle związane z mieszkami włosowymi, współtworząc wraz z nimi funkcjonalne jednostki włosowo-łojowe. Największe nagromadzenie gruczołów obserwuje się na twarzy, owłosionej skórze głowy, górnej części pleców i klatki piersiowej, gdzie znajdują się mieszki łojowe, tzn. duże gruczoły łojowe z włosem średniej wielkości. Ta lokalizacja tłumaczy predyspozycję do tworzenia się wykwitów trądzikowych w tych określonych częściach ciała. Aktywność wydzielnicza gruczołów zależy do wielu czynników, takich jak: wiek, płeć, gospodarka hormonalna, a także stężenie witaminy D3 [14, 15].
Łój (sebum), produkowany przez sebocyty, to substancja składająca się z triglicerydów i wolnych kwasów tłuszczowych (57%), skwalenu (12%), wosku i estrów steroli (29%) oraz wolnych steroli (ok. 2%). Jego obecność warunkuje prawidłowe utrzymanie i funkcjonowanie bariery naskórkowej, nawilżanie powierzchni skóry i działanie przeciwbakteryjne [7, 16, 17].
Choć wzrost produkcji wydzieliny łojowej jest cechą charakterystyczną dla obrazu patofizjologicznego i klinicznego trądziku pospolitego, to nie jest on warunkiem koniecznym do powstania wykwitów. Jednak większość pacjentów z trądzikiem wykazuje cechy łojotoku, a jego poziom koreluje z nasileniem choroby [7, 18]. Znaczenie ma skład lipidów tworzących sebum. Na skórze pacjentów z trądzikiem występuje zmniejszone stężenie kwasu linolowego, który zapobiega tworzeniu się zaskórników, przy jednoczesnym zwiększonym stężeniu skwalenu, którego oksydacja prowadzi do pobudzenia keratynocytów do produkcji cytokin prozapalnych. Z kolei enzymy C. acnes rozszczepiają triglicerydy do wolnych kwasów tłuszczowych zaburzających funkcje proliferacyjne komórek nabłonkowych mieszka [4, 14, 19].

Kolonizacja bakteryjna 
Rola bakterii C. acnes w patofizjologii trądziku pospolitego pozostaje kwestią kontrowersyjną, szczególnie że fakt ich obecności uznawany jest za składnik flory fizjologicznej skóry. Ze względu na preferowanie przez nie warunków beztlenowych, bogatych w substancje lipidowe, dominują one we wnętrzu jednostek włosowo-łojowych [4]. Łojotok i rogowacenie mieszkowe sprzyja namnażaniu C. acnes, co skutkuje zwiększeniem stężenia ich metabolitów o bezpośrednim lub pośrednim działaniu prozapalnym.
Na skutek działania czynników prozapalnych, uwalnianych pod wpływem lipaz, hydrolizujących triglicerydy, a także proteaz, uszkadzających ścianę mieszka, C. acnes stymuluje rozwój odpowiedzi immunologicznej oraz stanu zapalnego, wyzwalając czynniki chemotaktyczne. W zajętym obszarze jako pierwsze pojawiają się limfocyty CD4, a potem neutrofile i monocyty [20]. Dodatkowo drobnoustrój ten poprzez receptory TLR2 i TLR4, obecne na keratynocytach i komórkach zapalnych, aktywuje syntezę cytokin i chemokin, takich jak: IL-1, IL-6, IL-8 i czynnik martwicy nowotworu alfa (tumor necrosis factor alpha – TNF-α), co zwiększa napływ neutrofili i makrofagów do mieszka, głównie na skutek działania IL-8, w efekcie czego dochodzi do pęknięcia jego ściany [21].
Wykazano, że C. acnes indukuje ekspresję ß1, α3, α6, αVß6 integryny oraz filagryny przez komórki naskórka. Integryny biorą udział w proliferacji i różnicowaniu keratynocytów, co może być jednym z mechanizmów nasilających komedogenezę [22]. Co więcej, obecność tego drobnoustroju w obrębie zmian trądzikowych nasila wydzielanie metaloproteinazy-9 (MMP-9), co przyczynia się do pęknięcia mieszka i rozprzestrzeniania zapalenia w obrębie skóry właściwej [23].
Obecność C. acnes prowadzi również do powstawania reaktywnych form tlenu, szczególnie anionów nadtlenkowych, które na skutek połączenia z tlenkiem azotu tworzą peroksynitraty, co w konsekwencji prowadzi do rozpadu keratynocytów [24, 25]. Ponadto ten Gram-dodatni maczugowiec ma wpływ na wydzielanie proteiny – czynnika Christie-Atkins-Munch-Petersen i kwasu sfingomielinowego, które działają cytotoksycznie na keratynocyty i makrofagi. Co więcej, drobnoustrój ten stymuluje produkcję IGF-1 przez keratynocyty, co również może przyczyniać się do powstawania zmian skórnych w przebiegu choroby [22].
Wykazano, że C. acnes wydziela lipazy, hialuronidazy oraz proteazy, co aktywuje komórki układu immunologicznego [26]. Pod wpływem lipazy dochodzi do rozkładu triglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych (free fatty acids – FFA), które zwiększają wydzielanie peptydowych antybiotyków (antimicrobial peptides – AMPs) i stymulują rozwój odpowiedzi zapalnej (ryc. 2, 3) [25].

Ryc. 2. Wolne kwasy tłuszczowe w etiologii trądziku zwykłegosię
Ryc. 3. Rola bakterii C. acnes w etiopatogenezie trądziku pospolitego

Czynniki hormonalne 
Za najistotniejszą grupę hormonów zaangażowaną w rozwój zmian trądzikowych uważa się androgeny. U kobiet ich źródłem są nadnercza i jajniki, u mężczyzn – nadnercza i jądra. W praktyce klinicznej obserwuje się zwiększoną częstość występowania trądziku u chorych z wrodzonym przerostem nadnerczy, guzami hormonalnymi lub zespołem policystycznych jajników. W większości przypadków jednak patogenny mechanizm działania hormonów w trądziku pospolitym przejawia się nadmierną reakcją receptorów androgenowych na fizjologiczne stężenia androgenów bądź jedynie lokalnym zwiększeniem ich stężenia w obrębie jednostek włosowo-łojowych – szczególnie że komórki gruczołów łojowych są zdolne do ekspresji wszystkich enzymów potrzebnych do biosyntezy hormonów androgenowych de novo z endo- lub egzogennego cholesterolu [26, 27].
Zasadniczy wpływ wywiera 5α-dihydrotestosteron. Pozostałymi androgenami o mniejszym znaczeniu są testosteron, androstendion oraz dihydroepiandrosteron powiązane szlakiem przemian z dihydrotestosteronem (ryc. 4).

Ryc. 4. Szlak przemian hormonów androgenowych

Komórki gruczołów łojowych mają na swojej powierzchni receptory dla androgenów. Wykazano, że skóra ze zmianami trądzikowymi zawiera więcej receptorów androgenowych i zwiększone stężenie 5α-reduktazy w komórkach aparatu włosowo-łojowego [28]. 
Androgeny w skórze odpowiadają za regulację funkcjonowania gruczołów łojowych i mieszków włosowych. Są one czynnikiem stymulującym proliferację keratynocytów mieszka oraz wielkość i czynność wydzielniczą sebocytów, w tym wydzielanie Il-1 [28, 29].

Stan zapalny 
Peptydy przeciwmikrobowe (peptydowe antybiotyki, peptydy kationowe, AMPs)
AMPs stanowią jeden z najstarszych ewolucyjnie mechanizmów obronnych zachowanych u prawie wszystkich roślin i zwierząt. Zidentyfikowano ich ponad 1800, z czego ok. 20 znaleziono w obrębie skóry. Są produkowane przez: keratynocyty, sebocyty, fagocyty, mastocyty i neutrofile. Wykazują właściwości przeciwdrobnoustrojowe przeciwko: bakteriom, wirusom, grzybom i pasożytom. Pełnią funkcje immunomodulujące, pobudzają migrację, proliferację i różnicowanie komórek, mają wpływ na wydzielanie cytokin prozapalnych, wykazują właściwości chemotaktyczne, odgrywają rolę w procesie angiogenezy, a także indukują ekspresję macierzy zewnątrzkomórkowej i biorą udział w procesie gojenia ran. Do peptydów przeciwmikrobowych należą m.in. defensyny, proteiny S100, katelicydyna LL-37 [30, 31].

  1. defensyny
    Defensyny są grupą białek kationowych, podzieloną na α- i β-defensyny. U człowieka zidentyfikowano 6 α-defensyn. Należą do nich: ludzkie białka neutrofilowe (human neutrophil peptides – HNP): HNP1-HNP4, a także ludzkie defensyny (human defensins – HD) HD5 i HD6, wydzielane w komórkach Panetha jelita cienkiego. Harder i Bartels odkryli w 1997 r. w ludzkiej skórze β-defensyny (human ß-defensins – hBD). Defensyny hBD-1 i hBD-4 stwierdzono w skórze, nabłonku dróg oddechowych oraz układu moczowo-płciowego, z kolei hBD-5 i hBD-6 w najądrzach. Wykazano zwiększoną ekspresję hBD-2 i hBD-4 na skutek stymulacji przez drobnoustroje, stan zapalny, zranienie czy w procesie gojenia ran [31].
    W badaniach histopatologicznych wycinków pobranych ze zmian trądzikowych o przewadze krost wykazano wyraźnie zwiększone stężenie hBD-2 w porównaniu z bioptatami zdrowej skóry, podczas gdy hBD-1 były indukowane w mniejszym stopniu. Pozwala to wysunąć wniosek, że hBD-2 odgrywają rolę w etiopatogenezie trądziku zwykłego. Liczne badania pokazują, że C. acnes pobudza wydzielanie hBD-2 w keratynocytach i sebocytach. Mechanizm tego zjawiska do tej pory nie został wyjaśniony. Jednak jest coraz więcej dowodów, że najprawdopodobniej odbywa się to za pośrednictwem TLRs, a zwłaszcza TLR2 i TLR4 [26, 32].
  2. katelicydyna (kateliny)
    Chociaż u ssaków zidentyfikowano ponad 30 różnych katelin, u człowieka jak dotąd wykazano tylko jedną – hCAP18 (human cationic antibacterial protein 18 kDa), z której powstaje peptyd LL-37 pod wpływem proteinazy 3 w neutrofilach oraz kalikreiny 5 i 7 w keratynocytach naskórka. Kateliny mają podobne działanie do defensyn. Wydzielanie LL-37 w gruczołach łojowych oraz indukcja keratynocytów HaCaT sugeruje, że ten peptyd kationowy odgrywa korzystną rolę w ograniczaniu wzrostu C. acnes. Wykazuje także inne właściwości, m.in. zmniejsza wydzielanie TNF-α przez makrofagi i jest zdolny do neutralizowania lipopolisacharydu (LPS) ścian komórek bakteryjnych [26, 30].
    Katelicydyna LL-37 wpływa na rozwój stanu zapalnego w dwojaki sposób. Właściwości prozapalne obejmują m.in. zmniejszone wydzielanie IL-10, zwiększoną sekrecję IL-1β, IL-12p40 i IL-18, indukcję uwalniania INF typu I w plazmacytoidalnych komórkach dendrytycznych i keratynocytach. Odpowiada także za degranulację mastocytów, uwalniając mediatory stanu zapalnego. Na działanie przeciwzapalne składają się: supresja INF-γ, TNF-α, IL-4 i IL-12. LL-37 wykazuje także inne właściwości: nasila proliferację, migrację i różnicowanie komórek, odgrywa rolę w procesie angiogenezy oraz gojenia ran, a także w utrzymaniu homeostazy komórek.
    W etiopatogenezie trądziku rozważa się także rolę innych peptydów przeciwmikrobowych, takich jak: ludzkie białka neutrofilowe, adrenomodulina czy proteiny S100 [33, 34].
  3. receptory żetonowe 
    Receptory żetonowe (TLRs) pełnią istotną funkcję w mechanizmach wrodzonej odpowiedzi immunologicznej przeciwko drobnoustrojom. Stanowią szczególnie ważną grupę receptorów rozpoznających wzorce (pattern recognition receptors – PRR), które są receptorami dla cząsteczek PAMP (pathogen associated molecular patterns), określanych jako wzorce molekularne związane z patogenami. Należy tu wymienić przede wszystkim: składniki ściany komórkowej bakterii – LPS będący budulcem ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych, kwasy tejchojowe – podstawowy składnik ściany bakterii Gram-dodatnich, peptydoglikany, jedno- i dwuniciowe RNA wirusów, DNA zawierające niemetylowane sekwencje CpG, lipoarabinomannan, N-formylowa metionina oraz zymosan, mannany i mannozylowane białka, które występują w ścianie drożdży [32, 35].
    Niektóre TLRs występują na powierzchni komórek (TLR1, TLR2, TLR4, TLR5 i TLR6), a ich główną rolą jest wykrywanie produktów bakteryjnych w przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Mogą być także zlokalizowane w kompartmentach wewnątrzkomórkowych (np. TLR3, TLR7, TLR8, TLR9), wykazując zdolność do detekcji kwasów nukleinowych pochodzenia bakteryjnego lub wirusowego [35].
    W etiopatogenezie trądziku zwykłego ważną rolę odgrywa aktywacja TLR2 i TLR4, co prowadzi do zwiększenia wydzielania peptydów przeciwmikrobowych, a szczególnie hBD-1, hBD-2, a to z kolei ma wpływ na inicjowanie odpowiedzi immunologicznej. Ponadto cytokiny, stymulowane aktywacją TLRs, aktywują metaloproteinazy, co nasila rozwój stanu zapalnego i powoduje destrukcję macierzy zewnątrzkomórkowej, czego efektem jest rozprzestrzenianie się stanu zapalnego na tkanki otaczające, a w konsekwencji tworzenie blizn.
    Aktywacja TLR2 w obrębie monocytów nasila produkcję TNF-α, IL-1β oraz IL-8, co z kolei przyciąga do mieszka limfocyty i neutrofile. Co więcej, przeciwciała blokujące receptory TLR2 zmniejszają wydzielanie IL-12, co pozwala wysunąć wniosek, że aktywacja tych białek przezbłonowych również ma wpływ na wydzielanie tej cytokiny [3, 36].

Czynniki środowiskowe 

Dieta 
Składniki pokarmowe mogą pośrednio lub bezpośrednio wpływać na procesy proliferacji i różnicowania keratynocytów, jak również na steroidową gospodarkę hormonalną, a co za tym idzie – oddziałują na syntezę łoju oraz rozwój stanu zapalnego. Zaburzenia równowagi tych procesów fizjologicznych, przy udziale C. acnes, odgrywają ważną rolę w etiopatogenezie choroby [37]. W 2012 r. opublikowano badania, które wykazały, że istnieje zależność między stosowaniem diety wysokoglikemicznej, w tym także mleka i lodów, a występowaniem zmian skórnych o charakterze trądziku pospolitego. Coraz więcej jest dowodów na to, że mleko zwiększa stężenie wolnego IGF-1 oraz proporcję IGF-1/IGFBP-3 (insulin-like growth factor binding protein-3 – IGFBP-3, białko wiążące insulinopodobny czynnik wzrostu-3) [38]. Hiperinsulinemia, spowodowana stosowaniem diety wysokoglikemicznej, zmniejsza stężenie IGFBP-3, a tym samym powoduje wzrost biodostępności IGF-1 [39]. Ponadto stymuluje syntezę androgenów, a z kolei zmniejsza stężenie proteiny wiążącej hormony płciowe, prowadząc do zwiększonej proliferacji sebocytów i wzmożonej syntezy łoju. Mikrośrodowisko gruczołów łojowych, bogate w lipidy, przyczynia się do nadmiernej proliferacji C. acnes i wykazującego powinowactwo do tłuszczów drożdżaka Malassezia furfur, w efekcie czego dochodzi do wystąpienia reakcji zapalnej [40, 41].
Dieta zachodnia, charakteryzująca się zwiększoną zawartością węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym, mleka oraz tłuszczów nasyconych, prowadzi do zapoczątkowania oraz nasilenia zmian skórnych w przebiegu trądziku pospolitego. Kinaza mTORC1 bierze udział w procesie wzrostu i proliferacji komórek, syntezie lipidów i białek, akumulacji tłuszczów, a tym samym w adipogenezie. Jest aktywowana przez insulinę, IGF-1, testosteron, aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach (np. leucyna), glutaminę czy kwas palmitynowy [42, 43].
Rodzaj stosowanej diety może także wpływać na aktywność jądrowego czynnika transkrypcyjnego FoxO1 (forkheadbox protein O1), który jest supresorem receptorów: androgenowych (AR), wątrobowego X receptora-α (LXRα), białka wiążącego sekwencję odpowiedzi na sterole (sterol response element-binding protein-1c –SREBP-1c) oraz receptorów aktywowanych przez proliferatory peroksysomów-γ (peroxisome proliferators-activated receptors-γ – PRAR-γ) [43, 44]. Dieta zachodnia stymuluje zwiększone uwalnianie FoxO1 z jądra komórkowego do cytoplazmy, poprzez aktywację ścieżki fosfo-inozytydo-3-kinazy (PIK3) [24].
Leptyna jest jedną z ważniejszych cytokin wydzielanych przez adipocyty. Sebocyty, które wykazują ekspresję receptora leptyny (LEPR), są komórkami docelowymi dla jej aktywności, co wpływa na rozwój odpowiedzi prozapalnej. Leptyna oddziałuje na komórki, takie jak: monocyty, makrofagi, komórki dendrytyczne, neutrofile, komórki NK, limfocyty T i B. Zwiększa ekspresję cytokin prozapalnych: TNFα, IL-6 i IL-8 na skutek stymulacji TLR2 i TLR-4 lub poprzez ścieżki mTORC1, zależne od stosowanej diety. Odgrywa także rolę w różnicowaniu komórek Th 17, mając wpływ na zależność Th17 i IL-17, która jest aktywowana w przebiegu trądziku zwykłego. Ponadto zwiększa wskaźnik nienasyconych do nasyconych kwasów tłuszczowych, indukuje ekspresję cyklooksygenazy 2 (COX-2) i 5-lipoksygenazy (L-LOX). Leptyna nasila proliferację keratynocytów. Jej produkcja jest zwiększona w warunkach niedotlenienia. Niedotlenienie adipocytów w przebiegu otyłości i hipoksja w przewodach gruczołów łojowych mają wspólny mechanizm poprzez HIF-1α, który oddziałuje na aktywność genu leptyny. Można powiedzieć, że sebocyty, podobnie jak adipocyty, są komórkami aktywnymi endokrynologicznie promującymi prozapalną czynność leptyny [43, 45, 46].

Promieniowanie ultrafioletowe
Aktualnie jednoznacznie nie stwierdzono, czy promieniowanie słoneczne ma pozytywny, czy też negatywny wpływ na rozwój zmian chorobowych w przebiegu trądziku [46]. Wykazano jednak, że skwalen, główna składowa łoju, w obecności promieniowania ultrafioletowego może ulegać procesowi utleniania. Peroksydacja skwalenu indukuje produkcję mediatorów stanu zapalnego w obrębie keratynocytów, co nasila proliferację tych komórek. W efekcie czego dochodzi do okluzji mieszka i retencji wydzieliny gruczołów łojowych [47]. 
W badaniach in vitro wykazano, że peroksydacja skwalenu poza indukcją proliferacji keratynocytów zwiększa także uwalnianie mediatorów reakcji zapalnej, m.in. IL-6. Co sugeruje, że produkty oksydacji skwalenu wykazują aktywność prozapalną (ryc. 5) [16].

Ryc. 5. Peroksydacja skwalenu w patogenezie trądziku zwykłego

Palenie tytoniu 
Dane dotyczące wpływu palenia papierosów na rozwój zmia...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę kwartalnika "Wiadomości dermatologiczne"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy