Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiadomości dermatologiczne

12 grudnia 2019

NR 5 (Grudzień 2019)

Łysienie androgenowe

260

Łysienie androgenowe (androgenetic alopcia – AGA) jest najczęstszym rodzajem wypadania włosów, dotyczącym zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Choroba może stanowić problem w generalnej populacji u 80% mężczyzn i 42% kobiet. Celem leczenia jest zahamowanie procesu wypadania włosów i stymulacja włosów terminalnych. Leczenie AGA jest uzależnione m.in. od stopnia zaawansowania procesu chorobowego. Głównymi preparatami leczniczymi stosowanymi w terapii AGA są finasteryd i minoksydyl.

Wstęp

Łysienie androgenowe (androgenetic alopcia – AGA) jest najczęstszym rodzajem wypadania włosów, dotyczącym zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Łysienie androgenowe u mężczyzn określa się skrótem MAGA (male androgenetic alopecia), zaś u kobiet – FAGA (female androgenetic alopecia). 

POLECAMY

Epidemiologia

Pierwsze objawy tego typu łysienia mogą pojawić się już w okresie dorastania. Częstotliwość wzrasta wraz z wiekiem i dotyka do 80% mężczyzn i 42% kobiet rasy kaukaskiej. U osób pochodzenia azjatyckiego oraz Afroamerykanów częstotliwość AGA jest zdecydowanie niższa. Łysienie androgenowe obserwuje się u osób predysponowanych genetycznie, stąd też problem ten często występuje rodzinnie [1].

Etiologia

W patogenezie AGA główną rolę odgrywa dihydrotestosteron (DHT), metabolit testosteronu. W osoczu testosteron transportowany jest głównie w postaci związanej z beta-globuliną wiążącą hormony płciowe (sex hormone binding globulin – SHBG), w formie związanej z albuminami oraz w postaci niezwiązanej. Receptory dla androgenów zlokalizowane są m.in. w jądrach komórkowych mieszków włosowych. Badania wykazały, że najbardziej wrażliwe na działanie androgenów są mieszki włosowe okolicy czołowej. Enzymem odpowiedzialnym za konwersję testosteronu do DHT jest 5α-reduktaza. Znajduje się on w komórkach mieszka włosowego. Drugim istotnym enzymem jest aromataza cytochromu P-450, która odpowiada za konwersję testosteronu do estradiolu. Nieprawidłowa aktywność tego enzymu oraz zaburzenie proporcji estradiolu i testosteronu może prowadzić do AGA, mimo że poziom testosteronu jest w zakresie normy. Dihydrotestosteron natomiast jest odpowiedzialny za miniaturyzację mieszka włosowego, przez co włosy stają się krótsze, cieńsze i jaśniejsze. Wpływa również na skrócenie czasu trwania anagenu (faza wzrostu włosa) i wydłużenie telogenu (faza spoczynku włosa). Stąd też w trichogramie widoczne są głównie włosy telogenowe [1–2].

Obraz kliniczny

U mężczyzn obserwuje się tzw. cofnięcie linii włosów w okolicach skroniowych i na skórze czoła lub przerzedzenie włosów w okolicy szczytu głowy. Proces łysienia może również obejmować praktycznie całą powierzchnię skóry głowy.
U kobiet ten typ łysienia może przyjmować zróżnicowany obraz kliniczny. Najczęściej jednak obserwuje się przerzedzenie włosów w okolicy szczytowej.

Rozpoznanie

W celu potwierdzenia AGA zaleca się wykonanie badania histologicznego (punch biopsy) z dwóch okolic (z okolicy objętej łysieniem i z pogranicza prawidłowego owłosienia). W obrazie histologicznym obserwuje się miniaturyzację mieszka włosowego oraz występowanie nacieku limfohistiocytarnego połączonego niejednokrotnie z włóknieniem okołomieszkowym, co jest uznane za cechę niekorzystną rokowniczo. U kobiet bardzo istotne jest również oznaczenie stężenia poszczególnych hormonów płciowych. Ważne jest oczywiście dokładne przeprowadzenie badania podmiotowego z uwagi na wspomnianą wcześniej rolę czynników genetycznych w etiopatogenezie AGA [3]. 

Leczenie

Rozpoczynając leczenie, należy dokładnie wyjaśnić pacjentowi istotę choroby. Celem leczenia jest zahamowanie procesu wypadania włosów i stymulacja włosów terminalnych. Leczenie AGA jest uzależnione od stopnia zaawansowania procesu chorobowego. Ważne są oczywiście informacje uzyskane na podstawie wyników przeprowadzonych badań dodatkowych. 
Głównymi lekami stosowanymi w terapii łysienia androgenowego są finasteryd i minoksydyl. 
Finasteryd to związek chemiczny, który uniemożliwia konwersję testosteronu do DHT, poprzez hamowanie działania 5α-reduktazy. Co ważne, finasteryd nie blokuje wiązania testosteronu i DHT z receptorami androgenowymi. Preparat jest zarejestrowany w leczeniu AGA wyłącznie mężczyzn. Występuje w postaci tabletek. Zalecana dawka dzienna to 1 mg. Biodostępność finasterydu wynosi 60–80%. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga po 1–2 godzinach, a czas połowicznego rozpadu to 6 godzin. Według badań, po ok. 4 miesiącach kuracji dochodzi do zahamowania wypadania włosów, a po 8–12 miesiącach obserwuje się odrost włosów. Efekty terapii utrzymują się w czasie stosowania leku. Przerwanie terapii powoduje często powrót do stanu wyjściowego. 
Najczęściej występujące działania uboczne to zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, zmniejszenie ilości ejakulatu, powiększenie sutków, nadmierne owłosienie skóry gładkiej. Co istotne, wspomniane objawy ustępują po zaprzestaniu pobierania leku. Lek odznacza się dobrą tolerancją. Przeciwwskazaniami do terapii finasterydem są nadwrażliwość na składniki preparatu i choroby wątroby. Z reguły równolegle z f...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę kwartalnika "Wiadomości dermatologiczne"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy