Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiadomości dermatologiczne

28 czerwca 2021

NR 10 (Czerwiec 2021)

Flukonazol w praktyce klinicznej

26

Grzybice powierzchowne wywoływane przez dermatofity jak Trichophyton rubrum reprezentują najczęstszy rodzaj rozpowszechnionych na całym świecie zakażeń skeratynizowanych tkanek naszego ciała czyli skóry, włosów i paznokci. Infekcje wywoływane przez grzyby drożdżopodobne są główną przyczyną zakażeń szpitalnych. Ich spektrum kliniczne waha się od powierzchownych zakażeń sromu i pochwy (VVC) do zagrażających życiu kandydoz układowych. Flukonazol należy do grupy leków triazolowych i jest jednym z najczęściej stosowanych leków przeciwgrzybiczych.

Dwie główne grupy grzybów chorobotwórczych: dermatofity i grzyby drożdżopodobne 
są odpowiedzialne za najczęstsze powierzchowne infekcje grzybicze u ludzi. Do rozpowszechnienia tych grzybic przyczyniło się wprowadzenie ubiorów i obuwia z okluzyjnych materiałów syntetycznych, jak również łatwiejsza dostępność do publicznych kąpielisk i klubów sportowych oraz częstsze z nich korzystanie (tabela 1). 

POLECAMY

TAB. 1. CZYNNIKI PREDYSPONUJĄCE DO ROZWOJU INFEKCJI GRZYBICZEJ
immunosupresja,
leukopenia,
przewlekła antybiotykoterapia,
zaburzenia mikrokrążenia,
cukrzyca,
atopia,
ciąża,
podeszły wiek,
otyłość,
nadmierna potliwość,
wysoka wilgotność,
zwiększona ekspozycja na grzyby chorobotwórcze (szpitale, sanatoria, kluby sportowe, pływalnie)

Gwałtowne rozprzestrzenienie się powierzchownych infekcji grzybiczych sprawia, że znajomość sposobów ich leczenia jest niezbędna we wszystkich specjalnościach medycznych [1, 2]. U dzieci najczęściej rozpoznajemy grzybicę skóry owłosionej głowy oraz kandydozę jamy ustnej, a wśród osób dorosłych – grzybicę stóp i paznokci. Infekcje wywoływane przez dermatofity (dermatofitozy) nie zagrażają życiu i w większości przypadków ograniczają się do warstwy rogowej, zajmując keratynę naskórka, włosów i paznokci. Dermatofitozy powinny być brane pod uwagę we wszystkich stanach chorobowych skóry przebiegających ze złuszczaniem naskórka (fot. 1) i/lub pogrubieniem płytki paznokciowej.

W większości przypadków grzybicy skóry gładkiej stosowane jest leczenie miejscowe, jednak w postaciach przewlekłych i rozsianych, a także w grzybicach skóry owłosionej i paznokci zalecana jest terapia skojarzona, czyli łączne stosowanie leków miejscowych i ogólnych. 
Do szczególnie chętnie stosowanych ogólnych leków przeciwgrzybiczych należy flukonazol.

Fot. 1. Grzybica skóry gładkiej

Mechanizm działania

Flukonazol hamuje syntezę steroli błony komórkowej komórek grzybów poprzez zahamowanie przemiany lanosterolu w ergosterol. W wyniku wiązania azotu pierścienia azotowego z hemem dochodzi do zablokowania aktywności enzymu 14-α-demetylazy. Brak ergosterolu uniemożliwia syntezę błony komórkowej grzybów, prowadząc do zaburzeń przepuszczalności membran komórkowych, hamowania syntezy chityny oraz transportu azotu [3].

Biodostępność

Flukonazol bardzo dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego. Ani pożywienie, ani przyjmowanie antagonistów receptorów H2 nie wpływa na resorpcję leku. Maksymalne stężenie leku we krwi pojawia się godzinę, dwie godziny po podaniu doustnym [3]. 
Flukonazol słabo wiąże się z białkami krwi, dzięki czemu dochodzi do dużego stężenia wolnej substancji we krwi. Spośród innych leków azolowych wyróżnia go rozpuszczalność w wodzie. Badania nad farmakokinetyką leku wykazały, że przenika on do paznokci rąk i stóp. Już po trzech godzinach od rozpoczęcia leczenia lek wykrywany jest w skórze, a po dwóch tygodniach w płytkach paznokciowych, gdzie pozostaje nawet sześć miesięcy po zakończeniu leczenia [4, 5]. Flukonazol gromadzi się w paznokciach w stężeniu wyższym niż itrakonazol i terbinafina. Jego właściwości farmakokinetyczne predysponują go do stosowania w leczeniu grzybic skóry i paznokci [5–8]. 

Szerokie spektrum przeciwgrzybicze

Flukonazol wykazuje właściwości grzybostatyczne w stosunku do wielu gatunków grzybów: Candida spp., Microsporum spp., Trichophyton spp., Blastomyces dermatitis, Coccidioides immitis, Cryptococcus neoformans, Hisoplasma capsulatum, a także niektórych grzybów pleśniowych [3, 4]. Preparat ten stosowany jest w grzybicach skóry, paznokci, błon śluzowych (jamy ustnej, gardła, przełyku, pochwy, dróg moczowych) oraz w grzybicach układowych (drożdżyca, kryptokokoza) [3, 5]. Ponadto stosuje się go celem zmniejszenia ryzyka wystąpienia inwazyjnych zakażeń grzybiczych u pacjentów z grupy ryzyka, w tym u chorych z przedłużoną neutropenią w wyniku chemioterapii ostrych białaczek oraz u pacjentów poddawanych transplantacji komórek hemopoetycznych [9, 10]. 
Jedynie flukonazol okazał się skuteczny w leczeniu nawracających zapaleń drożdżakowych pochwy i sromu (RVVC) [11]. 

Bezpieczeństwo

Flukonazol jest silnym inhibitorem izoenzymu 2C9, 2C19 cytochromu P450 (CYP) i umiarkowanym inhibitorem izoenzymu CYP3A4. Oprócz wymienionych poniżej, zaobserwowanych i potwierdzonych w badaniach interakcji, istnieje ryzyko występowania w osoczu podwyższonych stężeń innych leków metabolizowanych z udziałem izoenzymów CYP2C9, CYP2C19 lub CYP3A4 podczas jednoczesnego stosowania z flukonazolem. Dlatego też należy zawsze zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę kwartalnika "Wiadomości dermatologiczne"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy