Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiadomości dermatologiczne , Otwarty dostęp

24 czerwca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Trądzik różowaty: patogeneza i leczenie w świetle najnowszych doniesień

0 108

Trądzik różowaty (rosacea) jest przewlekłą dermatozą zapalną twarzy, występującą głównie u kobiet. Uważa się, że podstawową rolę w powstawaniu wykwitów odgrywa zaburzona odpowiedź immunologiczna i nieprawidłowości w zakresie układu naczyniowego skóry. Leczenie schorzenia jest trudne i długotrwałe.

Trądzik różowaty (rosacea) jest przewlekłą dermatozą zapalną. Objawy choroby lokalizują się głównie w centralnej części twarzy. W przebiegu schorzenia obserwuje się okresy zaostrzeń i remisji. Pierwszym objawem rosacea jest rumień, początkowo okresowy, a następnie utrwalony. W późniejszym czasie pojawiają się teleangiektazje, zmiany zapalne, grudki, krosty. W przypadkach o cięższym przebiegu obserwuje się powstanie zmian przerostowych. Nawet u połowy chorych występują zmiany oczne. Leczenie trądziku różowatego jest trudne i długotrwałe. Dużą rolę w terapii odgrywa również odpowiednia pielęgnacja skóry. 


Epidemiologia


Odsetek osób chorujących na rosacea kształtuje się na poziomie 1–10%, chociaż niektóre dane mówią o nawet 20% chorych. Stosunek chorych kobiet do mężczyzn wynosi 3 : 1. Początek pojawiania się pierwszych zmian przypada na 30.–50. rok życia, chociaż opisywane są przypadki występowania choroby u dzieci, zwłaszcza z jasną karnacją [1].


Patomechanizm


Etiopatogeneza trądziku różowatego jest wielokierunkowa. Aktualnie podkreśla się rolę receptora toll-like 2 i peptydów przeciwdrobnoustrojowych. U większości pacjentów zaostrzenie stanu dermatologicznego następuje pod wpływem ekspozycji na słońce. Bierze się również pod uwagę czynniki pokarmowe, psychogenne, atmosferyczne, nieprawidłową pielęgnację skóry. Istotne są również czynniki genetyczne, podłoże naczyniowe, hormonalne, infekcyjne oraz łojotokowe [2]. 


Klasyfikacja i kryteria rozpoznania 


W 2002 r. Międzynarodowe Towarzystwo Trądziku Różowatego (National Rosacea Society) opracowało podział dermatozy na cztery główne postacie:

  • rumieniowo-teleangiektatyczną,
  • grudkowo-krostkową,
  • z dominacją zmian przerostowych,
  • oczną.

W 2016 r. dokonano modyfikacji kryteriów rozpoznania trądziku różowatego. Diagnoza może nastąpić po stwierdzeniu jednego z następujących objawów [3]:

  • stały rumień w centralnej części twarzy,
  • zmiany przerostowe (phyma).

W przypadku braku powyższych objawów, rozpoznanie potwierdza występowanie przynajmniej dwóch z następujących cech:

  • grudki lub krosty,
  • napadowy rumień,
  • teleangiektazje,
  • objawy oczne.

Kryteria pomocnicze rozpoznania rosacea to:

  • uczucie pieczenia,
  • obrzęk,
  • uczucie przesuszenia skóry.

 

Leczenie


Podobnie jak etiopatogeneza, leczenie trądziku różowatego jest wielokierunkowe. Oprócz stosowania aktywnych preparatów wymagana jest odpowiednia pielęgnacja skóry i unikanie czynników zaostrzających. 

W terapii miejscowej podstawową rolę odgrywa metronidazol. Lek oddziałuje na zmiany zapalne. Dostępne są różne stężenia (0,75–1,0%), a także różne postacie preparatów (żel, krem, emulsja) [4].

Często wykorzystywaną substancją jest również kwas azelainowy. Ma on działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, nieco złuszczające i przeciwłojotokowe. Ważna cechą leku jest działanie hamujące melanogenezę, przez co wykorzystywany jest jako preparat zmniejszający przebarwienia pozapalane. Głównie wykorzystuje się stężenie 15-procentowe w postaci kremu lub żelu [5].

Antybiotykiem miejscowym stosowanym w trądziku różowatym jest głównie klindamycyna w postaci żelu. Korzystne działanie opisuje się również po stosowaniu połączenia 1-procentowej klindamycyny i 5-procentowego nadtlenku benzoilu [6]. Możliwe jest również wykorzystanie preparatów erytromycyny w postaci żelu lub płynu. Miejscowa tetracyklina nie jest zalecana w terapii rosacea z uwagi na możliwość wystąpienia nadwrażliwości na promieniowanie ultrafioletowe. Miejscowe retinoidy, takie jak tretynoina, adapalen, izotretynoina i tazaroten, mają mniejsze znaczenie w terapii rosacea z uwagi na ich właściwości drażniące.

Miejscowe inhibitory kalcyneuryny również znajdują zastosowanie w terapii rosacea, zwłaszcza 1-procentowy pimekrolimus w postaci kremu.

W leczeniu trądziku różowatego nie zaleca się stosowania miejscowych glikokortykosteroidów z uwagi na występowanie licznych działań niepożądanych. 

Działanie przeciwzapalne wykazuje miejscowo stosowana iwermektyna w postaci 1-procentowego kremu. Oprócz hamowania cytokin prozapalnych, lek działa przeciwpasożytniczo (Demodex folliculorum). Odznacza się dużą skutecznością działania i wyjątkowo dobrą tolerancją [8]. 

Korzystny wpływ na zmiany rumieniowe w przebiegu rosacea ma również stosowany miejscowo w postaci żelu winian brymonidyny. Jest to selektywny agonista α2-adrenoreceptorów. Badania wykazały statystycznie istotne w porównaniu z placebo zmniejszenie rumienia pojawiające się po 30 minutach i utrzymujące się do 12 go-
dzin. Badacze zwrócili również uwagę na bardzo korzystny wpływ preparatu na jakość życia pacjentów [9]. 

W ciężkich przypadkach, niereagujących na leczenie miejscowe, należy rozważyć włączenie leczenia ogólnego. Grupą leków stosowanych z wyboru w terapii systemowej są tetracykliny. Substancje do...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czekają na Ciebie bezpłatne artykuły pokazowe z wybranych numerów czasopisma.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy