Atopowe zapalenie skóry w świetle badań nad mikrobiomem człowieka

Praktyka kliniczna

Mikrobiota ludzka to wyspecjalizowana wspólnota mikroorganizmów, która stanowi fundament utrzymania homeostazy organizmu człowieka, także w kontekście zdrowia skóry. Niniejszy artykuł ma na celu podsumowanie najważniejszych informacji na temat mikrobiomu jelitowego i skórnego, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia tych dwóch ekosystemów w atopowym zapaleniu skóry (AZS). Analizy porównawcze mikrobiomu osób z AZS i osób zdrowych, choć często sprzeczne i trudne do interpretacji, rzucają nowe światło na patomechanizm tej dermatozy i mogą być punktem wyjścia do opracowania nowych protokołów terapeutycznych wspierających tradycyjne leczenie AZS. W artykule podkreślono znaczenie zaburzeń integralności bariery naskórkowo-skórnej oraz bariery jelitowej jako cech nierozerwalnie związanych ze zmianami w obrębie mikrobiomu skórnego i jelitowego, które wymagają jednoczesnego zaopiekowania. Przedstawiono wybrane metody interwencyjne ukierunkowane na przywrócenie równowagi mikrobiologicznej i funkcjonalności komórek barierowych. Z uwagi na złożoność omawianego zagadnienia należy podkreślić, że artykuł przedstawia jedynie esencję problematyki dysbiozy skórnej i jelitowej w przebiegu AZS.

Mikrobiota człowieka – terminologia

Mikrobiota człowieka to wspólnota mikrobiologiczna ściśle dopasowana do poszczególnych obszarów ludzkiego organizmu [1]. 
Na potrzeby niniejszego artykułu terminy mikrobiota i mikrobiom są używane zamiennie, jednak należy pamiętać, że mikrobiom człowieka jest pojęciem nieco szerszym od mikrobioty, gdyż definiuje nie tylko poszczególne mikroorganizmy tworzące wspólnotę, ale również cały genom drobnoustrojów zamieszkujących dany obszar. Według niektórych źródeł termin mikrobiom odnosi się także do metabolitów drobnoustrojów, a nawet do cech środowiska ich życia. Termin mikroflora jest uważany za archaiczny i odchodzi się od jego stosowania. 
Poza mikrobiomem przewodu pokarmowego, który jest zdecydowanie najlepiej poznany, rozróżnia się także mikrobiomy: dróg oddechowych, dróg moczowo-płciowych oraz skórny, obejmujący także mikrobiotę skalpu [2]. 

REKLAMA

Mikrobiota człowieka – rola

Znaczenie mikrobioty zależy częściowo od zajmowanego przez nią obszaru organizmu człowieka. Przykładowo mikrobiom jelitowy jest zaangażowany m.in. w procesy trawienne, syntezę witaminy K i witamin z grupy B oraz krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (ang. short-chain fatty acids – SCFA), a także w neutralizację mutagenów i związków kancerogennych w jelicie grubym [3]. Z kolei mikrobiom skórny uczestniczy w regulowaniu aktywności gruczołów łojowych, współtworzy i modyfikuje skład i funkcjonalność płaszcza hydrolipidowego skóry, uczestniczy w regulacji cyklu włosowego (m.in. poprzez wpływ na komórki macierzyste mieszka włosowego) [4]. 
Pomimo różnic wynikających z zajmowanego przez drobnoustroje habitatu rolę mikrobioty człowieka można sprowadzić do trzech głównych zadań:

  • konkurencyjne wykluczanie patogenów poprzez rywalizację o receptory komórkowe, składniki odżywcze, pierwiastki, a także poprzez bezpośredni efekt hamujący wzrost patogenów (bakteriocyny, obniżanie pH);
  • wspomaganie barierowości i funkcjonalności zajmowanego obszaru poprzez wpływ na ścisłe połączenia między komórkami, wpływ na sekrecję śluzu, wytwarzanie licznych związków biologicznie czynnych usprawniających działanie komórek barierowych, w tym keratynocytów i enterocytów;
  • interakcja z układem immunologicznym, m.in. wpływ na utrzymywanie równowagi pom...

Wybierz subskrypcję dla siebie i czytaj tak, jak lubisz!

CHCĘ KUPIĆ

Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Co trzy miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzie i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.

4 numery w roku
250+ specjalistycznych artykułów
najnowsze metody leczenia
aktualna wiedza
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Przypisy