Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiadomości dermatologiczne

27 marca 2019

NR 2 (Marzec 2019)

Znaczenie nowoczesnych leków przeciwhistaminowych w praktyce klinicznej w populacji pediatrycznej

0 47

Leki przeciwhistaminowe (LP) należą do grupy farmaceutyków najczęściej zalecanych w klinicznej praktyce pediatrycznej oraz w dermatologii dziecięcej. Zgodnie ze statystycznymi danymi z roku 2006 ocenianymi przez międzynarodową instytucję ds. statystyki medycznej (International Medical Statistic – IMS), we wspomnianym roku sprzedano prawie 2 mln jednostek przeciwhistaminowych przeznaczonych do leczenia pediatrycznego, co przekłada się na prawie 6 mln euro. We wspomnianej grupie niestety prawie 34% stanowiły LP pierwszej generacji, których panel działań niepożądanych jest bardzo szeroki, z uczuciem sedacji na czele. Z tego względu w istotnym stopniu zintensyfikowane zostały badania w zakresie wszelkich aspektów stosowania m.in. LP (obecnie już nowej generacji) w populacji dzieci. Stosowanie ich w tej grupie pacjentów musi spełniać wszelkie wymagania, zwłaszcza w zakresie ich bezpieczeństwa, i w maksymalnym stopniu zapewniać gwarantowaną skuteczność.

Leki przeciwhistaminowe (LP) zostały stworzone w celu leczenia dwóch niezwykle istotnych z klinicznego punktu widzenia jednostek chorobowych, a mianowicie pokrzywki oraz alergicznego nieżytu nosa i spojówek. Jest to logiczne, gdyż histamina stanowi jeden z podstawowych mediatorów warunkujących rozwój objawów choroby, jaką jest pokrzywka (rumień, obrzęk, świąd i pieczenie skóry) oraz klinicznych objawów nieżytu nosa. 
Koncentrując się na pokrzywce, wiadomo, że poza histaminą szeroki panel mediatorów preformowanych oraz syntetyzowanych de novo odgrywa również istotne znaczenie i choroba ta należy do grupy schorzeń zapalnych (stąd w fazie zaostrzenia rejestruje się zwiększone stężenia wskaźników ostrej fazy). Dodatkowo istotne jest, że ich synteza i uwalnianie zależne są od rozmaitych, niejednokrotnie trudnych, a czasem wręcz niemożliwych do ustalenia czynników przyczynowych i/lub wyzwalających [1, 2]. 

Farmakologiczne aspekty stosowania leków przeciwhistaminowych u dzieci

Stosowanie LP w przypadku dzieci jest trudne, gdyż ma się w takich przypadkach przed sobą pacjenta o absolutnie odmiennych cechach fizjologicznych wynikających m.in. z niedojrzałości wielu układów i narządów, w tym układu immunologicznego, nerwowego i pokarmowego. 
Uważa się, że zarówno farmakokinetyka, jak i farmakodynamika LP różni się w istotnym stopniu w zależności od wieku leczonego pacjenta. Oczywiście ma to bezpośrednie przełożenie na ich skuteczność, a zwłaszcza bezpieczeństwo, i daje podstawy do zrozumienia i przewidzenia już wcześniej „zachowania się leku” w organizmie pacjenta [1]. 
Charakterystyka farmakologiczna LP pierwszej i drugiej generacji stosowanych najczęściej w populacji pediatrycznej zostały dokładnie scharakteryzowane [1].
Praktycznie każdy praktykujący klinicysta spotyka się z trudnymi przypadkami oraz dylematami w aspekcie wyboru leku, dawkowania oraz okresu bezpiecznego zastosowania preparatu.
W niniejszym artykule szczególną uwagę zwrócono na jeden z LP nowej generacji, który relatywnie niedawno został dopuszczony do stosowania w przypadku dzieci. Przedstawiono też najistotniejsze dane dotyczące generalnych zasad stosowania LP nowej generacji u dzieci w leczeniu dermatoz alergicznych, a zwłaszcza pokrzywki.

Zastosowanie leków przeciwhistaminowych u dzieci 

Pozostając w zgodności z twierdzeniem „przede wszystkim nie szkodzić”, szczególną uwagę poświęca się bezpieczeństwu LP, czyli możliwości wystąpienia ewentualnych działań niepożądanych preparatu farmakologicznego u dzieci. Doskonale znane są przypadki wycofania z rynku farmaceutycznego takich preparatów, jak terfenadyna lub astemizol (przynajmniej w większości krajów), z powodu ich kardiotoksyczności. W przypadku dzieci stosujących astemizol zarejestrowano objawy omdlenia, zarówno podczas wysiłku fizycznego, jak też w stanach powysiłkowych, epizody utraty przytomności oraz drgawek. W tym czasie nie zarejestrowano podobnych działań niepożądanych w odniesieniu do innych LP drugiej generacji, takich jak feksofenadyna, ebastyna czy loratadyna, zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych pacjentów [1].
Można zatem wnioskować, że stosowanie drugiej generacji LP w wieku dziecięcym można uznać za bezpieczne i skuteczne, a porównanie w zakresie potencjalnych działań niepożądanych z LP w niezaprzeczalnym stopniu wykazuje ich przewagę i to w szerokim tego słowa znaczeniu.
W generalnym ujęciu LP są bardzo dobrze absorbowane po podaniu doustnym, zarówno w formie stałej (tabletki, tabletki rozpuszczalne itd.) oraz w postaci roztworu (syropy, zawiesiny). Maksymalny czas do momentu uzyskania największego stężenia w osoczu wynosi przeciętnie 1–4 godziny – zarówno w przypadku osób dorosłych, jak i dzieci. Czas półtrwania w osoczu zależny jest naturalnie od metabolizmu leku i procesu jego wydalania z organizmu. Pomimo że procesy te nie różnią populacji osób dorosłych od dzieci, bywają w przypadku niektórych LP szybsze lub wolniejsze w grupie pediatrycznej. W związku z powyższym, np. w odniesieniu lewocetyryzyny, dawkowanie u dzieci powinno być częstsze [2–4].
Poza kwestią absorbcji LP u dzieci należy dodatkowo zwrócić uwagę na dystrybucję leku (większa objętość dystrybucji leku, większa frakcja „wolnej formy leku”, zwłaszcza w przypadku młodszych dzieci), niedojrzałość większości szlaków metabolicznych leku, niedojrzałość w zakresie skuteczności wydalania z organizmu, a zatem wydłużenie czasu działania niektórych LP. Poza tym rejestruje się u dzieci farmakodynamiczne różnice wynikające przykładowo z nieregularności w odniesieniu do liczby receptorów histaminowych oraz dojrzałości ich funkcji (zresztą dot...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę kwartalnika "Wiadomości dermatologiczne"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy