Wstęp
Prawidłowe funkcjonowanie bariery ochronnej skóry zależy od integralności warstwy rogowej, prawidłowej organizacji lipidów międzykomórkowych oraz odpowiedniego uwodnienia korneocytów. Uszkodzenie tych struktur prowadzi do zwiększenia przeznaskórkowej utraty wody (ang. transepidermal water loss – TEWL), zwiększonej penetracji alergenów i drobnoustrojów oraz rozwoju stanu zapalnego [1].
POLECAMY
Emolienty są grupą preparatów o działaniu nawilżającym i natłuszczającym, których podstawowym zadaniem jest odbudowa funkcji bariery naskórkowej poprzez ograniczenie utraty wody oraz uzupełnienie niedoborów lipidów skóry. Mechanizm ich działania opiera się na synergii składników okluzyjnych, humektantów i substancji lipidowych [2].
Ceramidy – kluczowy element bariery naskórkowej
Ceramidy stanowią ok. 50% masy lipidów warstwy rogowej naskórka i wraz z cholesterolem oraz wolnymi kwasami tłuszczowymi tworzą strukturę określaną jako „zaprawa murarska” pomiędzy korneocytami („cegłami”).
Odpowiadają za szczelność bariery naskórkowej, ograniczenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) oraz ochronę przed penetracją alergenów, substancji drażniących i drobnoustrojów.
W atopowym zapaleniu skóry (AZS) stwierdza się zarówno zmniejszenie całkowitej zawartości ceramidów, jak i zaburzenia proporcji poszczególnych podtypów tych lipidów. Konsekwencją jest wzrost TEWL, suchość skóry oraz zwiększona przepuszczalność naskórka dla alergenów środowiskowych.
Szczególne znaczenie przypisuje się ceramidom zawierającym długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które odpowiadają za prawidłową organizację wielowarstwowych struktur lipidowych. Ich niedobór prowadzi do destabilizacji bariery i aktywacji odpowiedzi immunologicznej typu 2, charakterystycznej dla AZS.
W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na emolienty zawierające ceramidy fizjologiczne. W przeglądzie obejmującym badania kliniczne wykazano, że preparaty te poprawiają nawodnienie skóry, zmniejszają TEWL oraz wspomagają odbudowę bariery skórnej u pacjentów z AZS [3, 4].
Filagryna – białko centralne dla integralności naskórka
Filagryna (ang. filament aggregating protein) jest jednym z najważniejszych białek różnicowania keratynocytów. Powstaje z prekursora – profilagryny – zlokalizowanego w ziarnistościach keratohialinowych warstwy ziarnistej.
Funkcje filagryny obejmują:
- agregację filamentów keratynowych,
- udział w tworzeniu osłonki rogowej,
- utrzymanie prawidłowego pH skóry,
- powstawanie składników naturalnego czynnika nawilżającego (NMF).
Podczas degradacji filagryny powstają aminokwasy oraz ich pochodne, m.in. kwas piroglutaminowy i kwas urokaninowy, które odpowiadają za wiązanie wody w warstwie rogowej.
Warto zauważyć, że mutacje utraty funkcji genu FLG należą do najsilniejszych genetycznych czynników ryzyka rozwoju AZS. U osób z mutacjami FLG obserwuje się wcześniejszy początek choroby i cięższy przebieg kliniczny, a także większe ryzyko marszu atopowego oraz częstsze alergie pokarmowe i astmę. Co istotne, nawet bez obecności mutacji genetycznych cytokiny typu 2 (IL-4...
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co trzy miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzie i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
