Elementy terapii leczniczo-pielęgnacyjnej wspierające odbudowę mikrobiomu skórnego

Praktyka kliniczna

Artykuł stanowi podsumowanie roli mikrobioty skórnej jako elementu wpływającego na integralność i funkcjonalność tkanki skórnej. Wyjaśniono także znaczenie i zasadność idei probiozy w terapii dermatologicznej oraz uporządkowano wiedzę i nomenklaturę na temat miejscowych preparatów probiotycznych, ich składu i właściwości oraz potencjalnych korzyści zdrowotnych i pielęgnacyjnych. Zwrócono ponadto uwagę na interesujące wyniki badań naukowych dotyczących zastosowania wybranych szczepów drobnoustrojów, które mogą być aplikowane bezpośrednio na skórę (tzw. topical probiotics), także w stanie żywym, w celu wspomagania tradycyjnych terapii dermatologicznych. Z uwagi na znaczące działanie immunomodulujące, a co za tym idzie – wspomagające funkcje barierowe skóry, w artykule opisano także właściwości i efekty działania colostrum w postaci miejscowej.

Rola mikrobiomu skórnego 

Mikroorganizmy komensalne, których życiową niszą jest ludzka skóra, w dużym stopniu wpływają na funkcjonowanie tkanki skórnej. Ich rolę można sprowadzić do 
3 zasadniczych zadań:

POLECAMY

  • konkurencyjne wykluczanie patogenów skórnych, m.in. poprzez rywalizację o receptory komórkowe, składniki pokarmowe i pierwiastki oraz poprzez bezpośrednie działanie antagonistyczne w stosunku do patogenów,
  • wspomaganie funkcji barierowej i czynnościowej skóry, m.in. poprzez wpływ na proliferację keratynocytów i utrzymywanie ścisłych połączeń pomiędzy nimi oraz dostarczanie składników niezbędnych do tworzenia płaszcza hydrolipidowego skóry,
  • modulowanie mechanizmów immunologicznych w skórze, m.in. poprzez wpływ na aktywność komórek odpornościowych w skórze oraz syntezę czynników humoralnych, a także wpływ na rozwój skórnej tolerancji immunologicznej [1, 2].

Dzięki bioróżnorodności mikroorganizmów tworzących mikrobiom, jego zdolności do samoodtwarzania oraz plastyczności metabolicznej drobnoustrojów, prawidłowo ukształtowany mikrobiom osiąga względną stabilność funkcjonalną, pomimo ciągle zmieniających się warunków środowiska wynikających z ogólnego stanu zdrowia oraz stylu życia gospodarza.

Idea probiozy w dermatologii w kontekście mikrobiomu skórnego

We ubiegłorocznym numerze „Wiadomości Dermatologicznych” (2025; 38(4): 34–39) opisano najważniejsze kierunki wspierania mikrobiomu człowieka jako integralnego elementu skutecznej terapii dermatologicznej. Zwrócono uwagę, że celem nadrzędnym, który przyświeca idei probiozy, jest ochrona własnych zasobów mikrobiologicznych poprzez unikanie długotrwałego narażenia na czynniki wpływające negatywnie na mikrobiom (zarówno skórny, jak i jelitowy) [2]. 
Należy zauważyć, że w przypadku dermatoz zarówno sama choroba skóry, często przebiegająca z zapaleniem i przerwaniem powłok skórnych, jak i zastosowane leczenie (miejscowe i systemowe) mają bezpośredni wpływ na skład ilościowy i jakościowy mikroorganizmów skórnych pacjenta. Stąd przywrócenie równowagi i bioróżnorodności mikrobiologicznej do stanu eubiozy jest elementem skutecznej terapii dermatologicznej i zachodzi częściowo wraz z odbudową bariery skórnej w trakcie leczenia, m.in. dzięki zdolności mikrobioty do samoodtwarzania, po ustaniu działania czynnika zakłócającego, w tym...

Wybierz subskrypcję dla siebie i czytaj tak, jak lubisz!

CHCĘ KUPIĆ

Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Co trzy miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzie i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.

4 numery w roku
250+ specjalistycznych artykułów
najnowsze metody leczenia
aktualna wiedza
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Przypisy