wiadomości dermatologiczne Regeneracja naskórka i wzmocnienie bariery ochronnej skóry – rola składników pochodzenia roślinnego dr n. med. i n. o zdr. Paulina Szczepanik-Kułak
2 Wiadomości Dermatologiczne AUTORKA dr n. med. i n. o zdr. Paulina Szczepanik-Kułak Klinika Dermatologii, Wenerologii i Dermatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Skóra to zewnętrzna powłoka stale narażona na działanie czynników zewnętrznych, takich jak ucisk, tarcie czy drażnienie. Uszkodzenia te manifestują się rozwojem zmian zapalnych na skórze i niejednokrotnie wymagają zastosowania produktów o działaniu miejscowym. W ostatnim czasie na rynku farmaceutycznym pojawił się innowacyjny preparat pielęgnacyjny stworzony z myślą o wzmacnianiu bariery ochronnej skóry, szczególnie polecany do pielęgnacji skóry dojrzałej, suchej, wrażliwej i wymagającej. Środek ma lekką, transparentną formułę, co czyni go idealnym rozwiązaniem do codziennego stosowania na wrażliwe partie ciała. Produkt ten zawiera składniki pochodzenia naturalnego o potwierdzonej efektywności terapeutycznej w procesie gojenia ran. W niniejszym artykule opisano składniki pochodzenia roślinnego charakteryzujące się korzystnym wpływem w aspekcie gojenia uszkodzeń powstałych po miejscowym urazie. STRESZCZENIE Regeneracja naskórka i wzmocnienie bariery ochronnej skóry – rola składników pochodzenia roślinnego Regeneration of the epidermis and strengthening of the skin’s protective barrier – the role of plant-based ingredients PRAKTYKA KLINICZNA
Wprowadzenie Skóra to zewnętrzna powłoka stale narażona na działanie czynników zewnętrznych. Pomimo obecności licznych wyspecjalizowanych struktur w przypadku zbyt intensywnych lub zbyt długo działających czynników, takich jak ucisk, tarcie czy drażnienie, ulega ona uszkodzeniom manifestującym się w postaci stanu zapalnego. Warto podkreślić, że obecnie na rynku farmaceutycznym są obecne bezpieczne preparaty zawierające składniki pochodzenia naturalnego, których zastosowanie pozwala nie tylko na poprawę jakości skóry, ale także na regenerację naskórka, wzmacnianie bariery skórnej i leczenie miejscowych podrażnień. Składniki pochodzenia naturalnego istotne dla regeneracji naskórka Wąkrota azjatycka (Centella asiatica, CICA) Znana również jako gotu kola lub wąkrota indyjska. Jest cenioną rośliną, szeroko stosowaną w leczeniu zakaźnych chorób skóry oraz w celu przyspieszenia gojenia się ran. Za główne składniki chemiczne wpływające na aktywność farmakologiczną rośliny uważa się azjatykozyd (0,5–3,7%), kwas azjatycki (0,04–0,58%), madekasozyd (0,29–6,09%) i kwas madekasowy. Wiadomo również, że roślina zawiera inne związki, w tym oleje tłuszczowe, takie jak glicerydy kwasów: palmitynowego, stearynowego, lignocerynowego, oleinowego i linolowego, a także garbniki, fitosterole, witaminy, minerały i cukry. Warto zauważyć, że istnieją doniesienia naukowe potwierdzające skuteczność wąkroty w terapii uszkodzeń skóry. Hou i wsp. potwierdzili skuteczność azjatykozydu i madekasozydu w gojeniu oparzeń – po ich miejscowym zastosowaniu zaobserwowano zwiększoną syntezę kolagenu, proliferację i wzrost komórek [1]. Ponadto po aplikacji na skórę kremu zawierającego ekstrakt z C. asiatica odnotowano pobudzanie syntezy kolagenu [2]. Wykazano, że gotu kola posiada zdolność do zwiększania poziomu fibronektyny wewnątrzkomórkowej, wzmacniania proliferacji fibroblastów i epitelizacji. Sprzyja to również zwiększaniu wytrzymałości na rozciąganie i hamuje reakcje zapalne w keloidach i bliznach przerostowych [3]. Wyciąg z nasion kasztanowca zwyczajnego Kasztanowiec zwyczajny należy do rodziny Hippocastanaceae i występuje na całym świecie. Ekstrakt z nasion kasztanowca (wyciąg z kasztanowca zwyczajnego – HCE) zawiera bioflawonoidy (kwercetynę, kaempferol i ich pochodne diglikozylowe), saponiny triterpenoidowe (escynę, prosapogeninę), proantocyjanidynę A2 i kumaryny (eskulinę i fraksynę). W przeszłości wykazano, że HCE poprawia gojenie się owrzodzeń żylnych, zwiększa kurczliwość fibroblastów, wykazuje działanie przeciwutleniające i przeciwstarzeniowe. Ponadto HCE zmniejsza ekspresję MMP-9 oraz w zależności od czasu zwiększa i zmniejsza ekspresję MMP-1 w modelach ran zwierzęcych [4]. W ostatnich latach Kováč i wsp. przeprowadzili badanie eksperymentalne, aby dostarczyć nowych dowodów na wpływ HCE na funkcje fibroblastów w procesie gojenia się ran skóry na poziomie in vitro i in vivo. W badaniu 3 Wiadomości Dermatologiczne PRAKTYKA KLINICZNA The skin is an outer layer that is constantly exposed to external factors such as pressure, friction, and irritation. These damages manifest themselves in the form of inflammatory changes on the skin and often require the use of topical products. Recently, an innovative skincare product has appeared on the pharmaceutical market, designed to strengthen the skin’s protective barrier. It is particularly recommended for mature, dry, sensitive, and demanding skin, with a light, transparent formula that makes it ideal for daily use on sensitive areas of the body. This product contains natural ingredients with proven therapeutic effectiveness in the wound healing process. The following article describes plant-based ingredients that have a beneficial effect on the healing of damage caused by local trauma. ABSTRACT SŁOWA KLUCZOWE: KEYWORDS: uszkodzenie naskórka, mechaniczne podrażnienie skóry damage to the epidermis, mechanical irritation of the skin
in vitro zdolność ludzkich fibroblastów skóry do tworzenia komórek podobnych do miofibroblastów oceniono metodami western blot i immunofluorescencji. Badanie in vivo przeprowadzono na samcach szczurów z ranami na grzbiecie (jedna otwarta okrągła i jedna zszyta). Szczury poddano miejscowemu leczeniu dwoma badanymi stężeniami HCE (0,1% i 1%) lub sterylną wodą. Grupa kontrolna pozostała nieleczona. Nacięcia poddano badaniu wytrzymałości na rozciąganie, natomiast otwarte rany – badaniu histologicznemu. Na poziomie in vitro ekstrakt HCE indukował tworzenie bogatej w fibronektynę macierzy zewnątrzkomórkowej, ale nie indukował ekspresji α-aktyny mięśni gładkich (SMA) w fibroblastach skóry. W podsumowaniu badacze podkreślili, że bezpośrednie porównanie obu podstawowych modeli ran wykazało, że gojenie uległo znacznemu przyspieszeniu po zastosowaniu HCE, dlatego ekstrakt ten może się okazać przydatny w poprawie gojenia ran ostrych [5]. Wyciąg z ostropestu plamistego Ostropest plamisty (Silybum marianum) zawiera wiele związków, w tym sylimarynę, sylidianinę, sylichrystynę, apigeninę, dehydrosylinę, deoksysylichrystynę i deoksydianinę. Roślina ta ma liczne korzystne właściwości i szerokie zastosowania kliniczne w leczeniu chorób wątroby, nerek i skóry, regulacji poziomu glukozy we krwi i metabolizmu lipidów, wzmacnianiu układu odpornościowego i działaniu przeciwnowotworowym Głównym składnikiem sylimaryny jest sylibina – substancja o potwierdzonej skuteczności w promowaniu syntezy kolagenu typu 1. Sylimaryna poprawia proces gojenia się ran poprzez zwiększenie ekspresji genu stromelizyny 1 i składników macierzy zewnątrzkomórkowej, w tym glikozoaminoglikanów i kolagenu, oraz ma silne właściwości przeciwutleniające, które pomagają w zapobieganiu uszkodzeniom oksydacyjnym i w postępie procesu leczenia. Wpływ sylimaryny na proces gojenia się ran można przypisać jej działaniu epitelializacyjnemu i zmniejszającemu stan zapalny, a także właściwościom przeciwutleniającym. Wykazano, że maść z sylimaryną stanowi obiecującą opcję terapii w przypadku ran u szczurów. Ponadto wyniki badania przeprowadzonego na pacjentach z oparzeniami drugiego stopnia wykazały, że co najmniej miesięczne stosowanie doustnej sylimaryny prowadzi do wcześniejszego gojenia się ran w porównaniu z placebo [6–8]. Ciekawych wniosków dostarczyła praca Toomari i wsp. Wykazali oni, że maść z ekstraktem z ostropestu dzięki swoim właściwościom regeneracyjnym przyspieszała gojenie się ran po okołoporodowym nacięciu krocza. Co istotne, obserwowano zmniejszone nasilenie bólu [9]. Pozostałe istotne składniki Proces gojenia i regeneracji naskórka po uszkodzeniu przebiega znacznie lepiej w środowisku wilgotnym. Warto podkreślić istotną rolę składników o właściwościach wiążących wodę, co sprzyja nawilżeniu, i emolientów, które wzmacniają barierę hydrolipidową, stymulują syntezę ceramidów i lipidów międzykomórkowych, a także chronią skórę przed czynnikami zewnętrznymi [10]. Podsumowanie Proces odnowy naskórka po uszkodzeniach związanych z narażeniem na agresywne czynniki fizyczne, takie jak długotrwały ucisk, intensywne tarcie oraz podrażnienia mechaniczne, przebiega sprawniej po aplikacji produktów przyspieszających gojenie. Obecnie na rynku farmaceutycznym dostępne są produkty zawierające składniki pochodzenia naturalnego o szczególnie korzystnych właściwościach, potwierdzonych wynikami badań klinicznych. Zawierają emolienty utrzymujące wilgotne środowisko, szczególnie istotne dla prawidłowego procesu epitelizacji. Dodatkowo wpływają także na poprawę struktury hydro- -lipidowej, wiążą cząsteczki wody (humektanty) i tworzą biofilm uszczelniając skórę (emolienty). ¢ 1. Hou Q, Li M, Lu YH i wsp. Burn wound healing properties of asiaticoside and madecassoside. Experimental and Therapeutic Medicine 2016; 12 (3): 1269–1274. 2. Bardaa S, Moalla D, Ben Khedir S i wsp. The evaluation of the healing proprieties of pumpkin and linseed oils on deep second-degree burns in rats. Pharmaceutical Biology 2016; 54 (4): 581–587. 3. Torbati FA, Ramezani M, Dehghan R i wsp. Ethnobotany, phytochemistry and pharmacological features of Centella asiatica: a comprehensive review. Adv Exp Med Biol 2021; 1308: 451–499. 4. Pittler MH, Ernst E. Horse chestnut seed extract for chronic venous insufficiency. Cochrane Database Syst Rev 2012; 11 (11): CD003230. 5. Kováč I, Melegová N, Čoma M i wsp. Aesculus hippocastanum L. extract does not induce fibroblast to myofibroblast conversion but increases extracellular matrix production in vitro leading to increased wound tensile strength in rats. Molecules 2020; 25 (8): 1917. 6. Sharifi R, Pasalar P, Kamalinejad M i wsp. The effect of silymarin (Silybum marianum) on human skin fibroblasts in an in vitro wound healing model. Pharm Biol 2013; 51 (3): 298–303. 7. Tooiserkani F, Hormati A, Moradi H. A GLimpse of Silybum marianum from the perspective of iranian traditional medicine and modern studies. Qom Univ Med Sci J 2019; 13 (1): 78–86. 8. Sharifi R, Rastegar H, Kamalinejad M i wsp. Effect of topical application of silymarin (Silybum marianum) on excision wound healing in albino rats. Acta Medica Iranica 2012: 50 (9): 583–588. 9. Toomari E, Hajian S, Mojab F i wsp. Evaluation the effect of Silybum marianum ointment on episiotomy wound healing and pain intensity in primiparous women: a randomized triple blind clinical trial. BMC Complement Med Ther 2021; 21 (1): 253. 10. Junker JP, Kamel RA, Caterson EJ, Eriksson E. Clinical impact upon wound healing and inflammation in moist, wet, and dry environments. Adv Wound Care (New Rochelle) 2013; 2 (7): 348–356. PIŚMIENNICTWO 4 Wiadomości Dermatologiczne PRAKTYKA KLINICZNA
RkJQdWJsaXNoZXIy MTMwMjc0Nw==