Slide 1 jFlow Plus
  • Prof. dr hab. n. med. Magdalena Czarnecka-Operacz

    Prof. dr hab. n. med. Magdalena Czarnecka-Operacz

    Zastosowanie kliniczne preparatów zawierających siarę bydlęcą w dermatologii

  • Dr n. med. Adriana Rakowska

    Dr n. med. Adriana Rakowska

    Łysienie androgenowe - diagnostyka różnicowa i leczenie

  • dr n. med. Agata Bulińska

    dr n. med. Agata Bulińska

    Wprowadzenie do dermatoskopii

Dermatoskopia. Dlaczego nowa metoda?

Dr n. med. Agata Bulińska
specjalista dermatolog-wenerolog, Gdańsk, Polska,
Senior Lecturer, School of Medicine, The University of Queensland, Brisbane, Australia

Krytyka istniejących metod

Dermatoskopia wydaje się skomplikowaną i niejasną techniką dla początkujących. Powodem tego jest dwuznaczny, sztuczny metaforyczny język, który rozwinął się do opisu widzianych pod mikroskopem struktur skóry (ryc 1). Z drugiej strony technika ta jest bagatelizowana przez osoby bardziej doświadczone ze względu na używane systemy punktowania, które sprowadzają lekarza do roli robota. Podstawowym celem tzw. systemów punktowania było ulepszenie metody dermatoskopowej, tak aby była bardziej zrozumiała dla początkujących. Metody te jednak nie motywują do myślenia, a bez myślenia zrozumienie tematu jest niemożliwe. Jeśli chcemy zrozumieć dogłębnie morfologiczną metodę, taką jak dermatoskopia, nie wystarczy dodać jeden plus jeden albo po A powiedzieć B. Poza tym systemów punktowania nie można stosować w przypadku niektórych specyficznych lokalizacji, takich jak twarz, błony śluzowe, dłonie lub podeszwy stóp, gdyż nie dają one sensownych wyników. To oznacza, że w tych lokalizacjach te metody nie wystarczą.

Mimo krytyki, jaką można wymierzyć w systemy punktowania, należy dawać im wiarę, ponieważ w pewnych warunkach i do pewnego stopnia się sprawdzają. Początkujący będą mogli za ich pomocą stosunkowo szybko osiągnąć średni poziom diagnostycznej dokładności. Różne systemy punktowania zostały dokładnie przebadane i porównane ze sobą. Wszystkie okazały się użyteczne.

Ryc. 1. Terminologia metaforyczna versus terminologia geometryczna

Metaforyczne pojęcia i brakujące lub niespójne definicje

Potrzeba wiele wyobraźni, aby skojarzyć niektóre pojęcia dermatoskopowe ze strukturami, które opisują. Obszary w kształcie szprychowych kół (ang. spoke-wheel-areas), niebiesko- białawy welon (ang. blue-whitish veil), smugi promieniste (ang. radial streaming), tłuste palce (ang. fat fingers), brzeg wyjedzony przez mole (ang. moth-eaten border) to tylko niektóre przykłady.

Metaforyczne pojęcia narzucają pewne ograniczenia, ponieważ są słabo zdefiniowane albo w ogóle nie posiadają definicji. To twórca danego wzoru arbitralnie określa, co on oznacza, gdyż pojęcia, jak niebiesko- białawy welon albo wybuch gwiazdy, mogą nazywać różne rzeczy w przypadku różnych osób. To z kolei utrudnia komunikację i zrozumienie.

Jaka jest różnica między kropkami (ang. dots) a ciałkami (ang. globules)? Dlaczego czerwone lakuny (zatoki) (ang. red lacunae), a nie czerwone grudki (ang. red clods)? Dlaczego niebieskie gniazda w kształcie jaja (ang. blue ovoid nests), a nie niebieskie grudki (ang. blue clods)? Jaka jest różnica między smugami (ang. streaks) a pseudopodiami (ang. pseudopods)? Jak zdefiniować odciski palca (ang. fingerprinting)? Czym jest niebiesko-białawy welon (ang. blue-whitish veil)? Czy wzorzec kostka brukowa (ang. cobblestone pattern) składa się z kocich łbów? Czy kostka brukowa to ciałka skupione, czyli grudki? Wszystkie formalne systemy, które odniosły sukces, są opisane za pomocą dosyć prostych podstawowych pojęć, stanowiących punkt wyjścia do dalszych, bardziej złożonych rozważań. Przykładem jest słynna praca Euklidesa pt. Elementy, która kładzie podwaliny pod geometrię. W swojej pracy Euklides zdefiniował kilka podstawowych terminów, takich jak punkt, linia prosta, okrąg itp., tworząc w ten sposób formalnie weryfikowalny system aksjomatyczny, który okazał się bardzo użyteczny w opisie świata. To, co Euklides zrobił dla geometrii, Arystoteles zrobił ponad 2000 lat temu dla podstaw logiki. W swoich słynnych sylogizmach opisał prawdziwość połączonych komunikatów. Metoda diagnostyki morfologicznej, jaką jest dermatoskopia, to również system formalny. Oparta na dobrze zdefiniowanych podstawowych pojęciach powinna tworzyć weryfikowalne i powtarzalne komunikaty, podążające za prawami logiki.

 

Ryc. 2. Pierwszy i drugi etap procedury dermatoskopowej

Pierwszy etap

Ostatni argument krytyków dotyczy pierwszego etapu procedury dermatoskopowej (ryc. 2).

Zasadniczo nie ma nic złego w tym podejściu. Przeciwnie, ustrukturyzowanie procedury badawczej jest bardzo mądrym rozwiązaniem. Istnieją jednak poważne wątpliwości co do tego, czy taki pierwszy etap jest najlepszy. Jeśli badający popełni błąd na tym etapie (melanocytowy kontra niemelanocytowy), ostateczna diagnoza będzie fałszywa, niezależnie od późniejszego opisu. Badacz został zapędzony w ślepy zaułek, ponieważ musiał podjąć decyzję diagnostyczną, zanim dokonał pełnego opisu wykwitu. Uważamy, że odwrotne działanie byłoby lepsze: najpierw należy dokonać pełnego opisu, a dopiero potem, uwzględniwszy wszystkie morfologiczne szczegóły, rozważyć diagnozę. Ponadto kryteria używane do rozróżnienia wykwitów melanocytowych i niemelanocytowych nie są zbyt wiarygodne. Na przykład zgodnie z powszechnie stosowanymi zasadami dany wykwit należy uznać za melanocytowy, jeśli występuje siatka barwnikowa (linie siateczkowate) (ryc. 3). Jednakże istnieje kilka niemelanocytowych barwnikowych wykwitów skórnych, które mogą także posiadać siatkę barwnikową. Są to np. słoneczna plama soczewicowata (ang. solar lentigo), niektóre brodawki łojotokowe (ang. seborhoeic keratosis), włókniak twardy (ang. dermatofibroma), plama soczewicowata w kształcie „kropli atramentu” (ang. ink-spot lentigo), pokrzywka rozwabarwnikowa (ang. urticaria pigmentosa) lub dodatkowa brodawka sutkowa (nadliczbowy sutek) (ang. accessory mamilla) (ryc. 4, 5). W tych wszystkich przypadkach ścisłe kierowanie się zasadami byłoby dla badającego mylące.

 

Ryc. 3. Siatka barwnikowa na przykładzie słonecznej plamy soczewicowatej

Ryc. 4. Siatka barwnikowa w wielu niemelanocytowych wykwitach

Ryc. 5. Pseudosiatka może pojawić się w słonecznych plamach soczewicowatych i rogowaceniu słonecznym na skórze twarzy

Opisane powyżej metodologiczne niedostatki dermatoskopii były głównym powodem, dla którego została stworzona nowa metoda. Metoda ta opiera się przede wszystkim na analizie wzorca, ale została całkowicie oczyszczona ze wszelkich „upiększeń”. Funkcjonalności analizy wzorca nie trzeba udowadniać, ale należy modyfikować, aby była spójna, kompletna i logiczna, a dzięki prostemu językowi – dostępna dla wszystkich (także dla początkujących).

 

Wzorzec linii równoległych (na grzebieniach) (akralna lokalizacja), krwawienie podrogoweBrązowe ciałka skupione, BCCHomogeniczne niebieskie zabarwienie, tatuaż

Ryc. 6. Wzorzec linii równoległych (na grzebieniach) (akralna lokalizacja), krwawienie podrogowe

Ryc. 7. Brązowe ciałka skupione, BCC

Ryc. 8. Homogeniczne niebieskie zabarwienie, tatuaż

Ryc. 9. Kryteria melanocytowe. Potrzebny jest mikroskop, aby zobaczyć melanocyty!

Opracowane na podstawie Dermatoskopia. Algorytmiczna metoda oparta na analizie wzorca. Harald Kittler i wsp. Via Medica 2012

 

Pobierz jako plik PDF: Dermatoskopia. Dlaczego nowa metoda?

 

» Konferencje

  • 12. Międzynarodowa Akademia Dermatologii i Alergologii

    12. Międzynarodowa Akademia Dermatologii i Alergologii

    Słupsk-Ustka 5-7.02.2016

    » zobacz więcej
  • Kosmetologia - nauka i przyszłość

    Kosmetologia - nauka i przyszłość

    Łódź, 12 marca 2016 r.

    » zobacz więcej
  • Cykl konferencji Akademia Czerniaka 2017

    Cykl konferencji Akademia Czerniaka 2017

    Rusza IV EDYCJA CYKLU KONFERENCJI NAUKOWYCH Akademia Czerniaka 2017

    Polskie Towarzystwo Chirurgii Onkologicznej i jego Sekcja Naukowa „Akademia Czerniaka” oraz Wydawnictwo Lekarskie PZWL zapraszają na IV edycję cyklu, poświęconego tematyce czerniaka. Konferencje są w tym roku również prowadzone w wyjątkowej, interaktywnej formule, która zyskała bardzo pozytywne opinie uczestników. Spotkania, którym przewodniczy Profesor Piotr Rutkowski, przeznaczone są dla wszystkich zainteresowanych lekarzy, a w szczególności chirurgów onkologicznych, onkologów klinicznych i chirurgów.

     

    Daty i miejsca konferencji:

    • Rzeszów – 11 marca 2017
    • Białystok – 1 kwietnia 2017
    • Bydgoszcz – 27 maja 2017


    PROGRAM TEGOROCZNYCH KONFERENCJI

    • Nowotwory skóry 2017 – perspektywy
    • Rola chirurgii w diagnostyce i leczeniu czerniaków o zaawansowaniu lokoregionalnym
    • Udział dermatologa w diagnostyce i terapii nowotworów skóry – profilaktyka i leczenie powikłań skórnych nowych terapii  
    • Leczenie przerzutów in-transit. Leczenie uzupełniające. Inne rzadkie nowotwory skóry
    • Postępy w leczeniu systemowym zaawansowanych czerniaków, powikłania terapii, znaczenie edukacji chorych. Inhibitory BRAF w leczeniu 1 linii czerniaka, rola przeciwciał anty-PD-1
    • Przypadki kliniczne. Przypadek kliniczny  z regionu. GŁOSOWANIE INTERAKTYWNE.
    • Debata: problemy terapii nowotworów skóry


    Nowością w IV edycji spotkań będą:

    1. DEBATA, podczas której będziemy odpowiadać na pytania zadane jeszcze przed konferencją za pośrednictwem strony www oraz analizować interesujące Państwa, zgłoszone wcześniej zagadnienia,

    2. przedstawienie PRZYPADKU KLINICZNEGO Z REGIONU - najlepsi specjaliści z poszczególnych ośrodków omówią wybrane przypadki chorobowe.

    » więcej informacji

» Współpraca

French Society of Dermatology

French Society of Dermatology
»

Clinical and Experimental Dermatology

Clinical and Experimental Dermatology
» zobacz więcej

Dermatologic Therapy

Dermatologic Therapy
» zobacz więcej